બેંગલુરુ : કર્ણાટક જે પ્રગતિશીલ રાજ્ય ગણાય છે, ત્યાંથી અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ (SC/ST) સમુદાયો પર વધતા અત્યાચારના આંચકાજનક આંકડા સામે આવ્યા છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષના ડેટા પર નજર કરીએ તો રાજ્યમાં જાતિ આધારિત હિંસામાં તીવ્ર વધારો થયો છે. વર્ષ ૨૦૨૧માં જ્યાં ૨,૦૦૦ કેસ નોંધાયા હતા, તે ૨૦૨૫ સુધીમાં વધીને ૨,૭૭૨ પર પહોંચી ગયા છે. આ ૩૮.૬% નો વધારો સામાજિક સુરક્ષા સામે મોટા પ્રશ્નાર્થચિહ્નો ઉભા કરે છે.
આંકડાકીય વિશ્લેષણ: ક્યાં કેટલા ગુના?
રાજ્યમાં સૌથી વધુ કેસોની સંખ્યા સિલિકોન વેલી તરીકે ઓળખાતા બેંગલુરુમાં નોંધાઈ છે, જે શહેરી વિસ્તારોમાં પણ ઘર કરી ગયેલા જાતિવાદને ખુલ્લો પાડે છે.
•    બેંગલુરુ: ૨૬૧ કેસ (રાજ્યમાં સૌથી વધુ)
•    તુમાકુરુ: ૧૩૯ કેસ
•    બેલાગવી: ૧૨૮ કેસ
•    રાયચુર: ૧૨૧ કેસ
ન્યાયિક પ્રણાલી પર સવાલો: દોષિત ઠેરવવાનો દર માત્ર 10%
સૌથી વધુ ચિંતાની બાબત ન્યાય વિતરણની છે. વર્ષ ૨૦૨૫ના ૨,૭૭૨ કેસોમાંથી ૧,૫૯૮ કેસો તપાસમાં ખોટા સાબિત થયા હતા, જ્યારે ૧,૦૫૦ કેસો રદ કરવામાં આવ્યા હતા. આશ્ચર્યજનક રીતે, આટલા મોટા આંકડા સામે માત્ર ૪૭ કેસોમાં જ ગુનેગારોને સજા થઈ શકી છે. કાયદાકીય નિષ્ણાતો માને છે કે તપાસમાં વિલંબ અને પુરાવાઓના અભાવે ગુનેગારો છૂટી જાય છે.
સરકારના પગલાં: ખાસ અદાલતો અને પોલીસ સ્ટેશન
સ્થિતિની ગંભીરતાને જોતા કર્ણાટક સરકારે કેટલાક મહત્વના નિર્ણયો લીધા છે:
1.    ખાસ અદાલતો: SC/ST કેસોના ઝડપી નિકાલ માટે ૧૧ ડેડિકેટેડ વિશેષ અદાલતો સ્થાપવામાં આવી છે.
2.    DCRE પોલીસ સ્ટેશનો: અત્યાચાર નિવારણ અધિનિયમના કડક અમલીકરણ માટે એપ્રિલ ૨૦૨૫માં ૩૩ નવા પોલીસ સ્ટેશનો શરૂ કરાયા છે.
3.    ગૃહમંત્રીનું નિવેદન: ગૃહમંત્રી જી. પરમેશ્વરે ખાતરી આપી છે કે તપાસ પ્રણાલીને વધુ પારદર્શક અને મજબૂત બનાવવામાં આવશે.
સામાજિક 'રસી'ની જરૂરિયાત
દલિત કાર્યકર્તા કે. સોમૈયા જણાવે છે કે, "શહેરોમાં જાતિવાદ નથી એ ભ્રમ હવે તૂટી રહ્યો છે. આપણે માત્ર કાયદાની નહીં, પણ સામાજિક જાગૃતિની 'રસી'ની જરૂર છે." શેરી નાટકો, જનજાગૃતિ અભિયાન અને પાયાના સ્તરે શિક્ષણ દ્વારા જ આ વંશવેલાને તોડી શકાશે. એડવોકેટ શ્રીકાંત એસ.એ પણ કાયદાના દુરુપયોગ સામે ચેતવણી આપતા જણાવ્યું છે કે સાચા પીડિતોને ન્યાય મળે તે પ્રાથમિકતા હોવી જોઈએ.