મુંબઈ: તબીબી ક્ષેત્રે ચાલતી અનૈતિક પ્રથાઓ પર લગામ લગાવતા એક સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદામાં, ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતે ઓટીઝમ સ્પેક્ટ્રમ ડિસઓર્ડર (ASD) ની સારવાર તરીકે સ્ટેમ સેલ થેરાપી (Stem Cell Therapy) ના ઉપયોગ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકી દીધો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે માન્ય ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સ સિવાય આ થેરાપીનો ક્લિનિકલ ઉપયોગ કરવો એ અનૈતિક અને કાયદેસર રીતે અસ્વીકાર્ય છે.
ઓટીઝમનો કોઈ જાદુઈ ઈલાજ નથી
ઓટીઝમ એ એક જટિલ ન્યુરોડેવલપમેન્ટલ સ્થિતિ છે, જેનો હાલમાં કોઈ સંપૂર્ણ ઉપચારાત્મક ઈલાજ અસ્તિત્વમાં નથી. સુપ્રીમ કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે સ્ટેમ સેલ સંશોધન અન્ય ક્ષેત્રોમાં ભલે આશાસ્પદ હોય, પરંતુ ઓટીઝમ માટે તે સલામત કે અસરકારક હોવાના કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવા નથી. આમ છતાં, અનેક હોસ્પિટલો અને ડોકટરો સંવેદનશીલ પરિવારોને ખોટી આશા આપી આ મોંઘી સારવાર વેચી રહ્યા છે, જે ગંભીર તબીબી ગેરરીતિ છે.
"સંમતિ" ના નામે છેતરપિંડી બંધ થશે
જસ્ટિસ પારડીવાલાની આગેવાની હેઠળની બેન્ચે સચોટ અવલોકન કર્યું કે, જ્યારે કોઈ સારવારના ફાયદા જ સાબિત થયા નથી, ત્યારે તે માટે દર્દી કે પરિવારની 'જાણકાર સંમતિ' (Informed Consent) મેળવવી અશક્ય છે. ડોકટરો પ્રાયોગિક હસ્તક્ષેપને સ્થાપિત સારવાર તરીકે રજૂ કરી તબીબી નીતિશાસ્ત્રનો ભંગ કરી રહ્યા છે.
જેમની સારવાર ચાલુ છે તેમનું શું?
અદાલતે એવા દર્દીઓની પણ ચિંતા કરી છે જેમનામાં આ થેરાપી અત્યારે ચાલુ છે. કોર્ટે નિર્દેશ આપ્યો છે કે:
•    આવી સારવારને અચાનક બંધ કરીને દર્દીને પૂર્વગ્રહ ન કરવો જોઈએ.
•    પરંતુ, તેને નિયમિત સારવાર તરીકે ચાલુ રાખી શકાય નહીં.
•    NMC, AIIMS અને આરોગ્ય મંત્રાલયે આવા દર્દીઓને યોગ્ય દેખરેખ હેઠળના ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સમાં સ્થાનાંતરિત કરવા જોઈએ.
ડોકટરો માટે કડક ચેતવણી
કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો કોઈ ડોકટર વૈજ્ઞાનિક પુરાવા વગરની અથવા પ્રતિબંધિત સારવાર આપશે, તો તેઓ કાનૂની જવાબદારી હેઠળ આવશે. કોઈપણ વ્યવસાયિક ધોરણોનું ઉલ્લંઘન તબીબી બેદરકારી ગણાશે અને તેના પરિણામો ભોગવવા પડશે. આ ચુકાદો ભારતીય તબીબી સંશોધન પરિષદ (ICMR) અને વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) ની માર્ગદર્શિકા સાથે સુસંગત છે.