નવી દિલ્હી: આજે ૧ ફેબ્રુઆરીના રોજ ભારતની આર્થિક સફર માટે એક નવો અધ્યાય લખાવા જઈ રહ્યો છે. નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ સતત 9મી વખત બજેટ રજૂ કરીને મોરારજી દેસાઈ જેવી દિગ્ગજ હસ્તીઓની હરોળમાં પોતાનું નામ સુવર્ણ અક્ષરે અંકિત કરશે. સવારે ૧૧ વાગ્યે જ્યારે તેઓ લોકસભામાં ડિજિટલ ટેબ્લેટ પર બજેટ વાંચશે, ત્યારે દેશના કરોડો મધ્યમ વર્ગીય પરિવારોની નજર ટેક્સમાં છૂટછાટ પર ટકેલી હશે. સવારે રાષ્ટ્રપતિ ભવન ખાતે દ્રૌપદી મુર્મુએ પરંપરાગત રીતે દહીં-સાકર ખવડાવીને નાણામંત્રીને વિદાય આપી, જે દેશની સમૃદ્ધિ માટેના મંગલ શુકન માનવામાં આવે છે.
સંસદમાં અત્યારે કેબિનેટની બેઠક ચાલી રહી છે, જેમાં વડાપ્રધાન મોદીની ઉપસ્થિતિમાં બજેટના અંતિમ આંકડાઓ પર મહોર મારવામાં આવશે. આ વખતના બજેટમાં સૌથી મોટું આકર્ષણ 'પીએમ ઇન્ટર્નશિપ સ્કીમ' હોઈ શકે છે, જેમાં વય મર્યાદા ૨૪ થી વધારીને ૩૦ વર્ષ કરીને લાખો બેરોજગાર યુવાનોને આવરી લેવાની યોજના છે. ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પાછળનો તોતિંગ ખર્ચ ભારતના વિકાસ દરને ૭% થી ઉપર લઈ જવા માટેના બૂસ્ટર ડોઝ સમાન સાબિત થઈ શકે છે.
મળતી માહિતી અનુસાર આજની સવાર ભારતીય અર્થતંત્ર માટે માત્ર એક તારીખ નથી, પણ એક ઐતિહાસિક ક્ષણ છે. નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ સતત 9મી વખત બજેટ રજૂ કરીને એક નવો વિક્રમ સ્થાપિત કરવા જઈ રહ્યા છે. સવારે નાણામંત્રી જ્યારે લાલ રંગના 'બહી-ખાતા' સ્ટાઈલના ડિજિટલ ટેબ્લેટ સાથે મંત્રાલયથી નીકળ્યા, ત્યારે તેમની મુસ્કાન દેશના કરોડો લોકોની અપેક્ષાઓનું પ્રતિબિંબ પાડી રહી હતી. રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ તેમને દહીં-સાકર ખવડાવીને શુભકામનાઓ પાઠવી, જે ભારતીય પરંપરા અને આધુનિક આર્થિક નીતિના સંગમ સમાન દ્રશ્ય હતું.
નવી દિલ્હી: સમાજવાદી પાર્ટીના વડા અખિલેશ યાદવે કહ્યું, "જે સરકાર પાસેથી કોઈ અપેક્ષાઓ નથી તેના બજેટમાંથી આપણે શું અપેક્ષા રાખી શકીએ? આ બજેટ 5% લોકો માટે બનાવવામાં આવ્યું છે. શું સરકારે તેના મેનિફેસ્ટોમાં આપેલા વચનો પૂરા કર્યા છે?
સંસદ ભવનમાં ટૂંક સમયમાં કેબિનેટની બેઠક યોજાશે, જ્યાં બજેટને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવશે. કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ, સંરક્ષણમંત્રી રાજનાથ સિંહ અને કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવ પણ સંસદમાં પહોંચ્યા છે. નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ અને નાણા રાજ્યમંત્રી પંકજ ચૌધરી પોતાની ટીમો સાથે પહોંચ્યા હતા. આ દરમિયાન, સપા સાંસદ અખિલેશ યાદવે કટાક્ષ કરતા કહ્યું કે, "જે સરકાર પાસે કોઈ અપેક્ષા નથી તેના બજેટમાંથી શું અપેક્ષા રાખી શકાય?"
નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ સાથે કેન્દ્રીય નાણા રાજ્યમંત્રી પંકજ ચૌધરી અને અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સંસદભવન પહોંચ્યા છે. આ ઔપચારિક મુલાકાત બજેટ રજૂ કરતા પહેલા રાષ્ટ્રપતિને મળવાની પરંપરાને અનુસરીને થઈ હતી. રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં જતા પહેલા, નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ કેન્દ્રીય બજેટ 2026 ના સમગ્ર દસ્તાવેજ ધરાવતું ડિજિટલ ટેબ્લેટ લઈને નાણા મંત્રાલયમાંથી રવાના થયા હતા.
સંસદમાં જતા પહેલાં નાણામંત્રી રાષ્ટ્રપતિ ભવનની મુલાકાત લીધી અને રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ પાસેથી બજેટ રજૂ કરવાની પરવાનગી માંગી હતી. રાષ્ટ્રપતિએ તેમનું દહીં અને ખાંડ ખવડાવી શુભકામનાઓ આપી હતી.
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી સંસદ ભવનમાં પહોંચી ગયા છે. કેબિનેટ બજેટને અંતિમ મંજૂરી આપશે, જે પછી ગૃહમાં રજૂ કરવામાં આવશે. આ પહેલા રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણને દહીં અને ખાંડ ખવડાવીને બજેટ માટે શુભેચ્છાઓ પાઠવી હતી.
કોંગ્રેસ સાંસદ શશિ થરૂરે કહ્યું કે તેઓ કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 માં કેરળ માટે જાહેરાતો જોવા માટે ઉત્સુક છે, કારણ કે રાજ્ય આ વર્ષના અંતમાં વિધાનસભાની ચૂંટણીઓનો સામનો કરી રહ્યું છે. પત્રકારો સાથે વાત કરતા, થરૂરે બેરોજગારીનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો અને કહ્યું કે રોજગાર વિના આર્થિક વિકાસ કોઈના માટે ઉપયોગી નથી.
તેમણે કહ્યું, "અમે નાણામંત્રી અમને શું કહેવાના છે તે સાંભળવા માટે ઉત્સુક છીએ. આર્થિક સર્વે સારો આર્થિક વિકાસ દર્શાવે છે, પરંતુ આ દેશના યુવાનો માટે સમસ્યા એ છે કે શું આ વિકાસ રોજગાર સાથે આવશે. રોજગાર વિના વિકાસ કોઈને મદદ કરતો નથી. અમે એ જોવા માટે ઉત્સુક છીએ કે સરકાર કેવા પ્રકારની યોજનાઓ લાવે છે. કેરળમાં ચૂંટણીઓ આવી રહી છે, અમે જાણવા માટે ઉત્સુક છીએ કે કેન્દ્ર સરકાર અમને શું લાભ આપી શકે છે. બજેટ રજૂ ન થાય ત્યાં સુધી આ અંગે ચર્ચા કરવી મુશ્કેલ છે."
આજે જે 1 ફેબ્રુઆરી છે, જે દેશની આર્થિક પ્રગતિનું પ્રતિબિંબ પાડતો દિવસ છે. નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ સવારે 11 વાગ્યે સંસદમાં કેન્દ્રીય બજેટ 2026 રજૂ કરશે. આ બજેટમાં આર્થિક વૃદ્ધિ (Growth) અને નાણાકીય સંતુલન (Fiscal Balance) વચ્ચે તાલમેલ બેસાડવાનો મોટો પડકાર સરકાર સામે છે. આર્થિક સર્વેમાં આગામી વર્ષ માટે 7% ના વિકાસ દરનો અંદાજ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે, જે ભારતને વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થા તરીકે સ્થાપિત કરે છે.
નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ હવે સંસદ માટે રવાના થયા છે. આ પહેલા, તેમણે રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુને મળવા રાષ્ટ્રપતિ ભવનની મુલાકાત લીધી હતી. તેમની સાથે કેન્દ્રીય નાણા રાજ્યમંત્રી પંકજ ચૌધરી અને અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓ પણ હતા. આ ઔપચારિક મુલાકાત બજેટ રજૂ કરતા પહેલા રાષ્ટ્રપતિને મળવાની પરંપરાને અનુસરતી હતી. રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં જતા પહેલા, નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ નાણા મંત્રાલયમાંથી રવાના થયા, તેમની પાસે કેન્દ્રીય બજેટ 2026 માટે સંપૂર્ણ દસ્તાવેજ ધરાવતું ડિજિટલ ટેબ્લેટ હતું. નોંધપાત્ર રીતે, ડિજિટલ ટેબ્લેટને પરંપરાગત લાલ "બહી-ખાતા" શૈલીની બેગમાં મૂકવામાં આવ્યું હતું. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી આ પરંપરા બજેટ દસ્તાવેજ માટે પ્રતીક તરીકે અપનાવવામાં આવી છે.
નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ સાથે મુલાકાત કરી અને તેમને બજેટ વિશે માહિતી આપી. તેમની સાથે નાણા રાજ્યમંત્રી પંકજ ચૌધરી પણ હતા.
કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ હવે રાષ્ટ્રપતિ ભવન પહોંચ્યા છે. તેઓ રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુને મળશે અને તેમને બજેટ વિશે માહિતી આપશે. ત્યારબાદ તેઓ સંસદમાં પાછા ફરશે.
કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ કર્તવ્ય ભવન પહોંચી ગયા છે. નાણા મંત્રાલય હવે અહીં શિફ્ટ કરી દેવામાં આવયું છે. નિર્મલા સીતારમણની સાથે કેન્દ્રીય નાણા રાજ્ય મંત્રી પંકજ ચૌધરી પણ જોવા મળ્યા હતા.
નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણનું આજનું બજેટ ભાષણ લાંબુ હોઈ શકે છે. અત્યાર સુધીનું સૌથી લાંબુ બજેટ ભાષણ 2020 માં હતું, જ્યારે તેમણે લગભગ 2 કલાક અને 40 મિનિટનું ભાષણ આપ્યું હતું.
આજે સવારે 10 વાગ્યે સંસદ ભવનમાં બજેટ અંગે કેબિનેટ બેઠક યોજાશે. જેમાં હાજરી આપવા માટે નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ પણ પહોંચ્યા છે.
શેર બજારના રોકાણકારોને સમય અંગે કોઈ મૂંઝવણ ન થાય તે માટે NSE અને BSEએ એ પણ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે રવિવારનું બજાર સામાન્ય ટ્રેડિંગ દિવસો જેવું જ રહેશે. આનો મતલબ છે કે તમે બજેટ ભાષણ દરમિયાન પોતાની વ્યૂહનીતિ બનાવી શેર બજારમાં સોદો કરી શકો છો.
કેન્દ્રીય નાણા રાજ્યમંત્રી પંકજ ચૌધરીએ કહ્યું - આજનું બજેટ 2047 સુધીમાં 'વિકસિત ભારત' જોડાયેલું
" બજેટ પર કેન્દ્રીય નાણા રાજ્યમંત્રી પંકજ ચૌધરીએ જણાવ્યું હતું કે, "છેલ્લા 11 વર્ષોમાં, વડા પ્રધાનના નેતૃત્વ હેઠળ રજૂ કરાયેલા બજેટ લોકોની આકાંક્ષાઓને પ્રતિબિંબિત કરે છે અને દેશને આગળ લઈ જવાનો હેતુ ધરાવે છે. આજે રજૂ કરવામાં આવી રહેલ બજેટ 2047 સુધીમાં 'વિકસિત ભારત'ના વિઝન સાથે સુસંગત છે."
સંસદ ભવનના મકર દ્વારને ફૂલોથી શણગારવામાં આવ્યું છે. નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ આ ગેટ પરથી સંસદ ભવનમાં પ્રવેશ કરશે અને નવમી વખત બજેટ રજૂ કરશે. આ વખતે બજેટમાં સામાન્ય માણસને કર રાહત, રેલ્વે સુવિધાઓમાં સુધારો, રોજગારની નવી તકો અને મોંઘવારી પર નિયંત્રણ આપવાની અપેક્ષા છે. હવે બધાની નજર નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણના બજેટ ભાષણ પર છે, જ્યાં તેઓ આ આશાઓને વાસ્તવિકતામાં ફેરવવા માટેનો રોડમેપ જાહેર કરી શકે છે.
કેન્દ્ર સરકાર પર નીતિનિર્માણમાં સંકલનના અભાવનો આરોપ લગાવતા, કોંગ્રેસ પાર્ટીએ શનિવારે પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો કે શું બજેટના આંકડા રજૂ થયા પછી તરત જ તેમાં સુધારો કરવામાં આવશે, કારણ કે બજેટના થોડા દિવસો પછી જ ગ્રોસ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ (GDP) અને કન્ઝ્યુમર પ્રાઈસ ઇન્ડેક્સ (CPI) ની નવી શ્રેણી જાહેર થવાની છે. કોંગ્રેસના મહાસચિવ અને કોમ્યુનિકેશનના પ્રભારી જયરામ રમેશે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર લખ્યું, "રાજ્ય સરકારો ઉત્સુકતાથી રાહ જોઈ રહી હશે કે તેમના માટે શું છે કારણ કે નાણામંત્રી 16મા નાણા પંચની ભલામણોના અમલીકરણની જાહેરાત કરવા માટે તૈયાર છે." તેમણે કહ્યું કે નાણા પંચ બંધારણની કલમ 280 હેઠળ દર પાંચ વર્ષે (અથવા તે પહેલાં) સ્થાપિત એક સંસ્થા છે જે કેન્દ્ર દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવતા કરવેરા મહેસૂલમાં રાજ્યોના હિસ્સા, રાજ્યો વચ્ચે આ હિસ્સાનું વિતરણ અને પાંચ વર્ષના સમયગાળા માટે વિશેષ અનુદાનની ભલામણ કરે છે. તેમણે કહ્યું કે 16મું નાણા પંચ 2026-27 થી 2030-31 સુધીના સમયગાળાને આવરી લે છે.
નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ આજે કેન્દ્રીય બજેટ 2026 રજૂ કરશે. આ પહેલા તેઓ તેમના નિવાસસ્થાનેથી કર્તવ્ય ભવન પહોંચ્યા હતા. કેન્દ્રીય નાણાં રાજ્યમંત્રી પંકજ ચૌધરી પણ તેમની સાથે હાજર હતા. ઉલ્લેખનીય છે કે નોર્થ બ્લોકમાં અગાઉ નાણાં મંત્રાલયનું મુખ્ય મથક હતું, પરંતુ હવે નાણાં મંત્રાલયનું મુખ્ય મથક જનપથ પર કર્તવ્ય ભવન ખસેડવામાં આવ્યું છે.
રોજગાર અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર ભાર
વિકસિત ભારતના રોડમેપને ધ્યાનમાં રાખીને સરકાર રોજગાર યોજનાઓ પર મોટું રોકાણ કરી શકે છે. સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, 'પીએમ ઇન્ટર્નશિપ સ્કીમ' નો વિસ્તાર કરવામાં આવી શકે છે, જેમાં વય મર્યાદા 21-24 થી વધારીને 18-30 વર્ષ કરવામાં આવી શકે છે. આ ઉપરાંત, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ક્ષેત્રે મૂડીગત ખર્ચ (Capital Expenditure) માં વધારો કરીને નવા રોજગારના અવસરો ઉભા કરવાનું સરકારનું લક્ષ્ય રહેશે.
આજના બજેટનું શેડ્યૂલ
સવારે 8:30: નાણામંત્રી નાણા મંત્રાલય પહોંચશે.
સવારે 9:00: રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મૂ સાથે મુલાકાત અને બજેટની મંજૂરી.
સવારે 10:00: કેબિનેટ બેઠકમાં બજેટ પર અંતિમ મહોર.
સવારે 11:00: લોકસભામાં બજેટ ભાષણની શરૂઆત.
બપોરે 2:00: બજેટ બાદ નાણામંત્રીની પ્રેસ કોન્ફરન્સ.