નવી દિલ્હી : દેશમાં ૨૦૨૬ના બજેટ સત્રના પ્રારંભ સાથે જ એક મોટો સવાલ ગાજી રહ્યો છે: "ગયા વર્ષના બજેટના પૈસા ક્યાં ગયા?" બજેટ ૨૦૨૫ના ડેટા પર નજર કરીએ તો, સરકારનો મોટો હિસ્સો કેપિટલ એક્સપેન્ડિચર એટલે કે રસ્તા, રેલવે અને બંદરો પાછળ ખર્ચાયો છે. ખાસ કરીને હાઈ-સ્પીડ રેલ કોરિડોર અને ડિજિટલ ઈન્ડિયાના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પાછળ સરકારે જંગી રોકાણ કર્યું છે. જોકે, વિપક્ષ અને જનતામાં હજુ પણ એ સવાલ છે કે સામાન્ય માણસના ખિસ્સા સુધી આ પૈસાની અસર ક્યારે પહોંચશે.

બીજી તરફ, ૨૦૨૬નું બજેટ એક એવા સમયે રજૂ થઈ રહ્યું છે જ્યારે વિશ્વમાં ‘ટેરિફ વોર’ (કર યુદ્ધ) છેડાયેલું છે. અમેરિકાની નવી નીતિઓ અને ચીનની આક્રમક આર્થિક ચાલ વચ્ચે ભારત પર નિકાસ વધારવાનું દબાણ છે. શું આ વર્ષનું બજેટ ભારતીય વસ્તુઓ પર વિદેશમાં લાગતા ટેરિફનો યોગ્ય જવાબ આપી શકશે? નિષ્ણાતો માને છે કે જો સરકાર આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને મેન્યુફેક્ચરિંગમાં વધુ છૂટછાટ આપશે, તો જ ભારત આ વૈશ્વિક સ્પર્ધામાં ટકી શકશે.

બજેટ ૨૦૨૬માં ટેરિફને લઈને મોટી જાહેરાતો થવાની પૂરી શક્યતા છે. ખાસ કરીને રેર અર્થ મિનરલ્સ અને સેમીકંડક્ટર સેક્ટરમાં ભારત પોતાની પકડ મજબૂત કરવા માંગે છે જેથી ચીન જેવા દેશોના ‘ટેરિફ બ્લેકમેલિંગ’ માંથી મુક્તિ મળી શકે. રોકાણકારો પણ એવી નીતિઓની આશા રાખી રહ્યા છે જે ભારતીય નિકાસકારોને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં વધુ મજબૂત બનાવે. જો સરકાર કસ્ટમ ડ્યુટી અને એક્સપોર્ટ ઈન્સેન્ટિવ્સમાં સંતુલન જાળવશે, તો જ આ બજેટ ટેરિફનો સાચો જવાબ ગણાશે.

સામાન્ય જનતા માટે આ બજેટ મોંઘવારી ઘટાડવા અને રોજગાર સર્જનનું સાધન છે, પણ સરકાર માટે આ એક વ્યૂહાત્મક હથિયાર છે. ગયા વર્ષે જે પ્રોજેક્ટ્સ અધૂરા રહ્યા તેને પૂરા કરવા માટે ફંડની ફાળવણી અને નવા વૈશ્વિક આર્થિક પડકારો સામે સુરક્ષા કવચ પૂરું પાડવું એ આ વર્ષની સૌથી મોટી પ્રાથમિકતા છે. ૨૦૨૬નું આ બજેટ નક્કી કરશે કે ભારત આગામી દાયકામાં ‘વિશ્વની ફેક્ટરી’ બનવા તૈયાર છે કે હજુ પણ માત્ર એક ‘ગ્રાહક દેશ’ બનીને રહેશે.