પેરિસ/વોશિંગ્ટન: વૈશ્વિક સુરક્ષાના સ્તંભ ગણાતા 'નાટો' (NATO) સંગઠનમાં અત્યારે દાયકાઓનું સૌથી મોટું વાવાઝોડું ફૂંકાયું છે. ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોને ખુલ્લેઆમ ચેતવણી આપી છે કે યુરોપે હવે પોતાની સુરક્ષા માટે અમેરિકા પર નિર્ભર રહેવાનું બંધ કરવું પડશે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ફરીથી સત્તામાં આવ્યા બાદ, અમેરિકાએ યુરોપિયન દેશો પર સંરક્ષણ ખર્ચ જીડીપીના ૨% થી વધારીને ૫% સુધી કરવા માટે જે દબાણ કર્યું છે, તેને મેક્રોને યુરોપની સ્વાયત્તતા પર સીધો હુમલો ગણાવ્યો છે. પેરિસ અને વોશિંગ્ટન વચ્ચેનો આ ખટરાગ હવે માત્ર ભંડોળ પૂરતો મર્યાદિત નથી રહ્યો, પરંતુ તે અસ્તિત્વની લડાઈ બની ગયો છે.

ટ્રમ્પના 'વ્યવહારુ' અભિગમે યુરોપિયન નેતાઓની ઊંઘ ઉડાડી દીધી છે. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યા છે કે જે દેશો પૂરતું ભંડોળ નહીં આપે, તેમનો બચાવ કરવા અમેરિકા કલમ-૫ (પરસ્પર સંરક્ષણ) હેઠળ બંધાયેલું નથી. આ 'શરતી સુરક્ષા' સામે ફ્રાન્સે સખત વાંધો ઉઠાવ્યો છે. મેક્રોને દાવોસમાં વર્લ્ડ ઇકોનોમિક ફોરમમાં ગર્જના કરતા કહ્યું કે, યુરોપ "ગુંડાગીરીઓ" સમક્ષ હાર નહીં માને. ખાસ કરીને ગ્રીનલેન્ડ હસ્તગત કરવાના ટ્રમ્પના પ્રયાસોને મેક્રોને "વ્યૂહાત્મક જાગૃતિનો કોલ" ગણાવીને અન્ય યુરોપિયન દેશોને વિદેશી હસ્તક્ષેપ સામે એક થવા હાકલ કરી છે.

બીજી તરફ, નાટોના સેક્રેટરી જનરલ માર્ક રુટેએ બળતામાં ઘી હોમતા કહ્યું છે કે યુરોપ અમેરિકા વિના પોતાનો બચાવ કરવાનું વિચારે તો તે માત્ર એક 'સ્વપ્ન' જ હશે. જોકે, ફ્રાન્સ આ વાત સ્વીકારવા તૈયાર નથી. ફ્રેન્ચ વિદેશ પ્રધાન જીન-નોએલ બેરોટે ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે યુરોપિયનોએ હવે પોતાની સુરક્ષાનો હવાલો જાતે જ લેવો પડશે. મેક્રોન હવે EU સભ્ય દેશોને સંરક્ષણ ક્ષેત્રે સેંકડો અબજો યુરોનું રોકાણ કરવા પ્રોત્સાહિત કરી રહ્યા છે, જેથી યુરોપ એક સ્વતંત્ર લશ્કરી શક્તિ તરીકે ઉભરી શકે. ૨૦૨૬માં નાટોની અંદર સર્જાયેલો આ 'યુએસ-ઇયુ કોયડો' વિશ્વના ભૌગોલિક રાજકારણને નવી દિશા આપશે તે નક્કી છે.