નવી દિલ્હી: વરિષ્ઠ કોંગ્રેસ નેતા અને પૂર્વ નાણામંત્રી પી. ચિદમ્બરમે રવિવારે કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ દ્વારા સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવેલા કેન્દ્રીય બજેટની આકરી આલોચના કરી છે. એક પત્રકાર પરિષદને સંબોધતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે, આ બજેટ આર્થિક વ્યૂહરચના અને આર્થિક મુત્સદ્દીગીરી (સ્ટેટ્સમેનશિપ)ની કસોટીમાં સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ નીવડ્યું છે.
આર્થિક સર્વેક્ષણની અવગણનાનો આક્ષેપ
ચિદમ્બરમે સરકાર પર નિશાન સાધતા કહ્યું હતું કે, "મને શંકા છે કે નાણામંત્રી કે સરકારે આર્થિક સર્વેક્ષણ ૨૦૨૫-૨૬ વાંચ્યું પણ છે કે નહીં. જો વાંચ્યું હોય, તો પણ એવું લાગે છે કે તેમણે તેને સંપૂર્ણપણે ફગાવી દેવાનું નક્કી કર્યું છે અને લોકો પર માત્ર ટૂંકાક્ષરો (Acronyms) અને શબ્દો ફેંકવાની તેમની પ્રિય આદતને વળગી રહ્યા છે." તેમણે ઉમેર્યું કે કોઈ પણ અર્થશાસ્ત્રના વિદ્યાર્થી કે પૂર્વ-બજેટ વિવેચકો માટે આ બજેટ ભાષણ આશ્ચર્યજનક અને દિશાહીન છે.
દસ મુખ્ય આર્થિક પડકારોની ગેરહાજરી
પૂર્વ નાણામંત્રીએ આર્થિક સર્વેક્ષણ દ્વારા ઓળખવામાં આવેલા ૧૦ મુખ્ય પડકારો ગણાવ્યા હતા, જેનો બજેટમાં કોઈ ઉકેલ દેખાતો નથી:
 * અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલા દંડકારી ટેરિફને કારણે નિકાસકારો પર વધતું દબાણ.
 * ચીન સાથે વધતી જતી વેપાર ખાધ અને ખાનગી ક્ષેત્રમાં રોકાણનો અભાવ.
 * વિદેશી પ્રત્યક્ષ રોકાણ (FDI) નો અનિશ્ચિત અંદાજ અને FPI નો સતત પ્રવાહ બહાર જવો.
 * નાણાકીય એકત્રીકરણની ધીમી ગતિ અને મહેસૂલી ખાધમાં સતત વધારો.
 * સત્તાવાર ફુગાવાના આંકડા અને સામાન્ય જનતાના ઘરખર્ચ, શિક્ષણ અને આરોગ્યના બિલ વચ્ચેનો મોટો તફાવત.
 * લાખો MSME એકમોનું બંધ થવું અને યુવા બેરોજગારીની ગંભીર સ્થિતિ.
નાણાકીય વ્યવસ્થાપનમાં નબળી કામગીરી
ચિદમ્બરમે આક્ષેપ કર્યો હતો કે એક એકાઉન્ટન્ટના ધોરણે પણ ૨૦૨૫-૨૬ના નાણાકીય વહીવટનો હિસાબ અત્યંત નબળો છે. તેમણે આંકડા ટાંકીને જણાવ્યું કે મહેસૂલી આવકમાં રૂ. ૭૮,૦૮૬ કરોડની ઘટ રહી છે અને કુલ ખર્ચમાં રૂ. ૧,૦૦,૫૦૩ કરોડનો ઘટાડો થયો છે. સૌથી વધુ ચિંતાજનક બાબત એ છે કે મૂડી ખર્ચ (Capital Expenditure) માં રૂ. ૧,૪૪,૩૭૬ કરોડનો મોટો કાપ મૂકવામાં આવ્યો છે.
યોજનાઓમાં કાપ અને નવી જાહેરાતોનો મારો
કોંગ્રેસ નેતાએ જણાવ્યું હતું કે બજેટમાં સામાન્ય જનતાને સ્પર્શતી યોજનાઓમાં ક્રૂરતાપૂર્વક કાપ મૂકવામાં આવ્યો છે. જલ જીવન મિશન માટેની ફાળવણી રૂ. ૬૭,૦૦૦ કરોડથી ઘટાડીને માત્ર રૂ. ૧૭,૦૦૦ કરોડ કરી દેવામાં આવી છે. બીજી તરફ, સરકારે જૂની યોજનાઓ પૂરી કરવાને બદલે લગભગ ૨૪ જેટલી નવી યોજનાઓ, મિશન અને સંસ્થાઓની જાહેરાત કરી છે, જેમાંથી મોટાભાગની આવતા વર્ષ સુધીમાં વિસરાઈ જશે.
આવકવેરા અને નિષ્કર્ષ
ઇન્કમ ટેક્સ એક્ટ ૨૦૨૬ના અમલીકરણ પહેલા ટેક્સના દરોમાં કરવામાં આવેલા ફેરફારો અંગે તેમણે કહ્યું કે આ માત્ર નાની છેડછાડ છે. દેશની બહુમતી જનતાને આવકવેરા સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી. પરોક્ષ વેરો (Indirect Tax) માં અપાયેલી સામાન્ય રાહતોનું તેમણે સ્વાગત કર્યું હતું, પરંતુ અંતે બજેટને આર્થિક દ્રષ્ટિએ 'નબળું અને નિરાશાજનક' ગણાવ્યું હતું.