નવી દિલ્‍હી,તા.૦૨: બજેટ ૨૦૨૬માં પગારદાર અને મધ્‍યમ વર્ગ માટે અનેક રાહત પગલાં જાહેર કરવામાં આવ્‍યા છે. જોકે, આગામી નાણાકીય વર્ષો માટે આવકવેરા સ્‍લેબ અને સ્‍ટાન્‍ડર્ડ કપાતમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્‍યો નથી. હવે, સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે બજેટમાં એવી કઈ જાહેરાતો કરવામાં આવી છે જે સામાન્‍ય લોકો, અથવા કરદાતાઓ અને મધ્‍યમ વર્ગના ખિસ્‍સા પર અસર કરી શકે છે. ચાલો તમને જણાવીએ કે તે ૧૪ જાહેરાતો શું છે...

૧. નવો આવકવેરા કાયદો

બજેટ ભાષણ મુજબ, નવો આવકવેરા કાયદો ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ થી અમલમાં આવશે. સરળ આવકવેરા નિયમો અને ફોર્મ ટૂંક સમયમાં સૂચિત કરવામાં આવશે. સામાન્‍ય નાગરિકો માટે તેનું પાલન કરવાનું સરળ બનાવવા માટે ફોર્મ્‍સને ફરીથી વ્‍યાખ્‍યાયિત કરવામાં આવ્‍યા છે.

૨. શૂન્‍ય કપાત પ્રમાણપત્ર

નાના કરદાતાઓ માટે એક નવી યોજના પ્રસ્‍તાવિત કરવામાં આવી છે જેના હેઠળ તેઓ નિયમ-આધારિત પ્રક્રિયા દ્વારા આપમેળે ઘટાડો અથવા શૂન્‍ય કપાત પ્રમાણપત્ર મેળવી શકે છે. આનાથી આકારણી અધિકારી પાસે અરજી દાખલ કરવાની વર્તમાન પ્રક્રિયા દૂર થશે.

૩. મોટર અકસ્‍માત દાવાઓ પર કોઈ કર નહીં

નાણામંત્રીએ પ્રસ્‍તાવ મૂક્‍યો છે કે મોટર અકસ્‍માત દાવાઓ ટ્રિબ્‍યુનલ દ્વારા વ્‍યક્‍તિને આપવામાં આવેલ કોઈપણ વ્‍યાજ આવકવેરામાંથી મુક્‍તિ આપવામાં આવશે અને કોઈ TDS લાગુ થશે નહીં.

૪. TCS દરોમાં ઘટાડો

બજેટ ૨૦૨૬ ના ભાષણમાં બે મુખ્‍ય જાહેરાતો કરવામાં આવી હતી; પ્રથમ, વિદેશી મુસાફરી પેકેજો પર TDS વર્તમાન ૫% અને ૨૦% થી ઘટાડીને ૨% કરવામાં આવ્‍યો છે, કોઈપણ નિﾍતિ રકમ વિના. બીજું, શિક્ષણ અને તબીબી હેતુઓ માટે LRS યોજના હેઠળ TDS ૫% થી ઘટાડીને ૨% કરવામાં આવ્‍યો છે.

૫. માનવ સંસાધન પુરવઠા પર TDS

અસ્‍પષ્ટતા ટાળવા માટે, માનવ સંસાધન પુરવઠા પર TDSને કોન્‍ટ્રાક્‍ટરોને કરવામાં આવતી ચુકવણીના દાયરામાં લાવવામાં આવ્‍યો છે. આમ, આ સેવાઓ પર TDS દર ફક્‍ત ૧% અથવા ૨% રહેશે.

૬. સુધારેલ ITR સમયમર્યાદા

સુધારેલ ITR ફાઇલ કરવાની અંતિમ તારીખ ૩૧ ડિસેમ્‍બરથી ૩૧ માર્ચ સુધી લંબાવવાનો પ્રસ્‍તાવ છે, જેના માટે નજીવી ફીની જરૂર પડશે.

૭. ફોર્મ 15G/ફોર્મ 15H સ્‍વીકારવામાં આવશે

બહુવિધ કંપનીઓમાં સિક્‍યોરિટીઝ ધરાવતા કરદાતાઓ ડિપોઝિટરી પાસેથી ફોર્મ 15G અથવા ફોર્મ 15H સ્‍વીકારી શકશે અને તે સીધા સંબંધિત વિવિધ કંપનીઓને પ્રદાન કરી શકશે.

૮. ITR સમયમર્યાદામાં કોઈ ફેરફાર નહીં

નાણામંત્રીએ વ્‍યક્‍તિઓ માટે આવકવેરા રિટર્ન ફાઇલ કરવાની અંતિમ તારીખમાં કોઈ ફેરફાર કર્યો નથી. આવકવેરા રિટર્ન ૧ અને આવકવેરા રિટર્ન ૨ ૩૧ જુલાઈ સુધી ફાઇલ કરી શકાય છે. જોકે, નોન-ઓડિટ વ્‍યવસાયિક સંસ્‍થાઓ અથવા ટ્રસ્‍ટોને ૩૧ ઓગસ્‍ટ સુધીનો સમય આપવામાં આવશે.

૯. ભારતમાં NRIs દ્વારા મિલકતનું વેચાણ

બજેટ ૨૦૨૬ માં દરખાસ્‍તો અનુસાર, NRIs દ્વારા સ્‍થાવર મિલકતના વેચાણ પર TDS કપાત અને જમા કરવા માટે TAN ની જરૂર પાડવાને બદલે નિવાસી ખરીદનારના PAN-આધારિત ઇન્‍વોઇસનો ઉપયોગ કરવાનો પ્રસ્‍તાવ છે.

૧૦. વિદેશી સંપત્તિ જાહેરાત યોજના

વિદ્યાર્થીઓ, યુવા વ્‍યાવસાયિકો, ટેકનિકલ કામદારો, વિદેશમાં રહેતા વિદેશી નાગરિકો અને અન્‍ય નાના કરદાતાઓ માટે એક વખતની, છ મહિનાની વિદેશી સંપત્તિ જાહેરાત યોજનાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે જેઓ ચોક્કસ મર્યાદાથી ઓછી આવક અથવા સંપત્તિ જાહેર કરે છે. આ યોજના કરદાતાઓની બે શ્રેણીઓને લાગુ પડશે

જેમણે તેમની વિદેશી આવક અથવા સંપત્તિ જાહેર કરી નથી; અને જેમણે તેમની વિદેશી આવક જાહેર કરી છે અને/અથવા લાગુ કર ચૂકવ્‍યો છે પરંતુ હસ્‍તગત કરેલી સંપત્તિ જાહેર કરવામાં નિષ્‍ફળ રહ્યા છે.

પહેલાની શ્રેણી માટે, જાહેર ન કરાયેલ આવક/સંપત્તિ માટેની મર્યાદા રૂ.૧ કરોડ સુધીની પ્રસ્‍તાવિત છે. તેમણે સંપત્તિના વાજબી બજાર મૂલ્‍યના ૩૦% અથવા અઘોષિત આવકના ૩૦% કર તરીકે અને દંડના બદલે વધારાના આવકવેરાના ૩૦% ચૂકવવા પડશે, આમ તેમને કાર્યવાહીમાંથી મુક્‍તિ મળશે. બાદની શ્રેણી માટે, સંપત્તિનું મૂલ્‍ય રૂ.૫ કરોડ સુધીનું પ્રસ્‍તાવિત છે. અહીં, રૂ.૧ લાખની ફી ચૂકવવા પર, વ્‍યક્‍તિને દંડ અને કાર્યવાહી બંનેમાંથી મુક્‍તિ આપવામાં આવશે.

૧૧. દંડ અને કાર્યવાહીનું તર્કસંગતકરણ

દંડ અને કાર્યવાહીને તર્કસંગત બનાવવા માટે ઘણી જાહેરાતો કરવામાં આવી છે; તેમાંથી કેટલીક નીચે મુજબ છે

બજેટ ૨૦૨૬ એક જ આદેશ દ્વારા આકારણી અને દંડની કાર્યવાહીને એકીકૃત કરવાનો પ્રસ્‍તાવ મૂકે છે. અપીલ પ્રક્રિયાના પરિણામને ધ્‍યાનમાં લીધા વિના, કરદાતાઓ પાસેથી પ્રથમ અપીલ અધિકારી સમક્ષ અપીલ સમયગાળા દરમિયાન દંડની રકમ પર કોઈ વ્‍યાજ વસૂલવામાં આવશે નહીં. વધુમાં, પૂર્વ ચુકવણીની રકમ ૨૦% થી ઘટાડીને ૧૦% કરવામાં આવી રહી છે અને તેની ગણતરી ફક્‍ત મૂળ કર માંગ પર જ કરવામાં આવશે.

પુનઃમૂલ્‍યાંકન કાર્યવાહી શરૂ થયા પછી પણ, કરદાતાઓએ સંબંધિત વર્ષ માટે લાગુ દર ઉપરાંત ૧૦%ના કર દરે તેમના રિટર્ન અપડેટ કરવાની જરૂર પડશે. આકારણી અધિકારી તેમની કાર્યવાહીમાં ફક્‍ત આ અપડેટેડ રિટર્નનો ઉપયોગ કરશે.

ખાતાઓનું ઓડિટ ન કરાવવું, ટ્રાન્‍સફર પ્રાઇસિગ ઓડિટ રિપોર્ટ સબમિટ ન કરવો અને નાણાકીય વ્‍યવહારોની વિગતો સબમિટ ન કરવી જેવી ચોક્કસ તકનીકી ડિફોલ્‍ટ માટે દંડને ફીમાં રૂપાંતરિત કરવાનો પ્રસ્‍તાવ છે.

અન્‍ડરરિપોર્ટિગના કિસ્‍સાઓમાં દંડ અને કાર્યવાહીમાંથી મુક્‍તિ માટે એક માળખું પહેલેથી જ અસ્‍તિત્‍વમાં છે. હું આ માળખાને ખોટી રિપોર્ટિગ સુધી પણ વિસ્‍તારવાનો પ્રસ્‍તાવ મૂકું છું. જો કે, આવા કિસ્‍સાઓમાં, કરદાતાએ ચૂકવવાપાત્ર કર અને વ્‍યાજ ઉપરાંત, વધારાના આવકવેરાના ૧૦૦% કર ચૂકવવાની જરૂર પડશે.

એકાઉન્‍ટિંગ બુક્‍સ અને દસ્‍તાવેજો સબમિટ કરવામાં નિષ્‍ફળતા અને પ્રકારની ચુકવણી કરતી વખતે TDS ચૂકવવાની જરૂરિયાતને અપરાધની શ્રેણીમાંથી બહાર કાઢવામાં આવી રહી છે. વધુમાં, નાના ગુનાઓ માટે જ દંડ લાગુ થશે.

૧૨. શેર બાયબેકને મૂડી લાભ તરીકે ગણવામાં આવશે.

બજેટ ૨૦૨૬ માં તમામ પ્રકારના શેરધારકો માટે મૂડી લાભ તરીકે બાયબેક પર કર લગાવવાનો પ્રસ્‍તાવ છે. જોકે, ટેક્‍સ આર્બિટ્રેજના દુરુપયોગને નિરુત્‍સાહિત કરવા માટે, પ્રમોટરોએ વધારાનો બાયબેક ટેક્‍સ ચૂકવવો પડશે. આનાથી કોર્પોરેટ પ્રમોટર્સ માટે અસરકારક કર ૨૨% સુધી વધશે. નોન-કોર્પોરેટ પ્રમોટર્સ માટે અસરકારક કર ૩૦% હશે.

૧૩. વ્‍યક્‍તિગત ઉપયોગ માટે આયાત કરાયેલા માલ પર કસ્‍ટમ ડયુટી અડધી કરવામાં આવી

વ્‍યક્‍તિગત ઉપયોગ માટે આયાત કરાયેલા માલ પર કસ્‍ટમ ડ્‍યુટી માળખામાં સુધારો કરીને, હું વ્‍યક્‍તિગત ઉપયોગ માટે આયાત કરાયેલા તમામ ડ્‍યુટીપાત્ર માલ પર ડ્‍યુટી દર ૨૦ ટકાથી ઘટાડીને ૧૦ ટકા કરવાનો પ્રસ્‍તાવ મૂકું છું.

૧૪. F&O પર કસ્‍ટમ ડ્‍યુટી વધારો

નાણામંત્રી સીતારમણે ફયુચર્સ પર કસ્‍ટમ ડ્‍યુટી વર્તમાન ૦.૦૨ ટકાથી વધારીને ૦.૦૫ ટકા કરવાનો પ્રસ્‍તાવ મૂક્‍યો છે. ઓપ્‍શન પ્રીમિયમ અને ઓપ્‍શનના ઉપયોગ પરનો STT અનુક્રમે ૦.૧ ટકા અને ૦.૧૨૫ ટકાથી વધારીને ૦.૧૫ ટકા કરવાનો પ્રસ્‍તાવ છે.