મુંબઈ: કોર્પોરેટ જગતમાં કોણ ચડિયાતું—કંપનીનું બોર્ડ કે મેનેજમેન્ટ? આ સવાલ ફરી એકવાર ચર્ચામાં આવ્યો છે. સેબી (SEBI), UTI અને IDBI ના પૂર્વ ચેરમેન એમ. દામોદરને PTC ઇન્ડિયા ફાઇનાન્શિયલ સર્વિસીસ (PFS) ના કેસમાં સિક્યોરિટીઝ એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલ (SAT) દ્વારા આપવામાં આવેલા તાજેતરના આદેશ પર આંગળી ચીંધી છે. તેમણે પૂછ્યું છે કે, જો બોર્ડ કોઈ નિર્ણય લે અને મેનેજમેન્ટ તેનો અમલ ન કરે, તો શું તેને 'કોર્પોરેટ ગવર્નન્સ' કહી શકાય?

આ સમગ્ર વિવાદ 2022 માં શરૂ થયો હતો જ્યારે PFS ના ત્રણ સ્વતંત્ર ડિરેક્ટરોએ કંપનીમાં ગંભીર ગેરરીતિઓના આરોપ લગાવી સામૂહિક રાજીનામું આપ્યું હતું. સેબીએ આ મામલે MD અને CEO ડૉ. પવન સિંહ સામે કાર્યવાહી કરી હતી, પરંતુ SAT એ આ કાર્યવાહીને બાજુ પર રાખીને તેને 'કોર્પોરેટ યુદ્ધ' ગણાવ્યું છે.

ગવર્નન્સના લિન્સથી ત્રણ મુખ્ય વિવાદો:

• બોર્ડની ઉપરવટ મેનેજમેન્ટ?: કંપની બોર્ડે એક નવા ડિરેક્ટર (ફાઇનાન્સ) ની નિમણૂક કરી હતી, પરંતુ MD એ તેમને જોઈન થવા દીધા નહોતા. દામોદરન સવાલ કરે છે કે, "જ્યારે બોર્ડ અને ચેરમેન નિર્દેશ આપે, ત્યારે શું MD પાસે તે ન માનવાની સ્વતંત્રતા હોય છે?"
• સૂટકેસમાં ફાઈલો કે માહિતીની ગુપ્તતા?: સ્વતંત્ર ડિરેક્ટરોએ આરોપ લગાવ્યો હતો કે તેમને મહત્વની માહિતી આપવામાં આવતી નથી અને પત્રવ્યવહાર ચેરમેન સુધી પહોંચાડવામાં આવતો નથી. ટ્રિબ્યુનલે આ બાબતને 'તુચ્છ' ગણાવી હતી, જેની સામે નિષ્ણાતોએ આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું છે.
• સેબીની સલાહ કે આદેશ?: કંપનીએ સેબીના મેઈલને માત્ર એક 'સલાહ' ગણીને તેનું પાલન કર્યું નહોતું. દામોદરન મુજબ, બોર્ડની રચના જેવી ગંભીર બાબતોમાં રેગ્યુલેટરના પત્રોને અવગણવા તે ગંભીર બાબત છે.

નિષ્કર્ષ: પવિત્રતા જાળવવી જરૂરી

દામોદરનનું માનવું છે કે સેબી અને કોર્પોરેટ બાબતોના મંત્રાલયે (MCA) હવે સ્પષ્ટતા કરવી જોઈએ કે શું મેનેજમેન્ટ પાસે બોર્ડના વિરોધની સ્વતંત્રતા છે? જો કોર્પોરેટ માળખાની પવિત્રતા નહીં જળવાય, તો સ્વતંત્ર ડિરેક્ટરોની ભૂમિકા માત્ર કાગળ પર રહી જશે. આ કેસ માત્ર એક કંપનીનો નથી, પરંતુ તે ભારતના સમગ્ર કોર્પોરેટ ગવર્નન્સ માળખા માટે એક ચેતવણી સમાન છે.