નવી દિલ્હી::  વર્ષોથી ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે ઉચ્ચ શિક્ષણનું પ્રથમ પસંદગીનું સ્થળ રહેલું અમેરિકા હવે પોતાનો દબદબો ગુમાવી રહ્યું હોય તેમ લાગે છે. વર્ષ ૨૦૨૫ના આંકડા મુજબ, અમેરિકામાં અભ્યાસ માટે જનારા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં ૨૦૨૪ની તુલનાએ ૩૦%નો તોતિંગ ઘટાડો નોંધાયો છે. કડક વિઝા નિયમો, મોંઘી ફી અને અભ્યાસ પછીના વર્ક વિઝાની અનિશ્ચિતતા આ પરિવર્તન પાછળના મુખ્ય કારણો છે.

બીજી તરફ, યુરોપિયન યુનિયન (EU) ના દેશો ભારતીય પ્રતિભાને આકર્ષવામાં સફળ રહ્યા છે. ડેટા દર્શાવે છે કે EU દેશોમાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓના પ્રવાહમાં ૬૨%નો વધારો થયો છે. જેમાં જર્મની અત્યારે હોટ ફેવરિટ છે, જ્યાં વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા લગભગ બમણી થઈ ગઈ છે.

કેમ યુરોપ બની રહ્યું છે પહેલી પસંદ?

નિષ્ણાતોના મતે વિદ્યાર્થીઓ હવે 'રોકાણ પર વળતર' (ROI) ને વધુ મહત્વ આપી રહ્યા છે. યુરોપ તરફ વળવાના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:

• ઓછી ફી: જર્મની અને ઇટાલી જેવા દેશોની જાહેર યુનિવર્સિટીઓમાં શિક્ષણ કાં તો મફત છે અથવા તો અમેરિકાની સરખામણીએ ઘણું સસ્તું છે.
• વિદ્યાર્થી-મૈત્રીપૂર્ણ નીતિઓ: અભ્યાસ દરમિયાન કામ કરવાની છૂટ અને ડિગ્રી મળ્યા પછી નોકરી શોધવા માટેના સરળ વિઝા નિયમો.
• ભારત-EU વેપાર કરાર: તાજેતરમાં થયેલા આ કરારથી ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અને વ્યાવસાયિકો માટે યુરોપમાં સ્થાયી થવાના રસ્તા વધુ સરળ બન્યા છે.

લોન માર્કેટમાં પણ મોટો ફેરફાર

જ્ઞાનધન જેવા પ્લેટફોર્મના ડેટા મુજબ, યુએસમાં અભ્યાસ માટે લોન માંગનારાઓમાં ૪૫%નો ઘટાડો થયો છે, જ્યારે જર્મની અને ઇટાલી માટેની એજ્યુકેશન લોનમાં ૩૦% થી ૯૦% નો જંગી ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. યુએસ સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટના ડેટા પણ પુષ્ટિ કરે છે કે ૨૦૨૫ના પ્રથમ છ મહિનામાં ભારતીયોને અપાતા F-1 વિઝામાં ૪૪%નો ઘટાડો થયો છે.

જોકે, હાર્વર્ડ જેવી આઈવી લીગ યુનિવર્સિટીઓનું આકર્ષણ હજુ પણ યથાવત છે, પરંતુ સામાન્ય વિદ્યાર્થીઓ હવે આર્થિક સ્થિરતા અને સુરક્ષિત ભવિષ્ય માટે યુરોપિયન દેશો પર વધુ ભરોસો મૂકી રહ્યા છે. અનુમાન છે કે ૨૦૨૬માં પણ આ ટ્રેન્ડ ચાલુ રહેશે અને યુરોપ જનારા ભારતીયોની સંખ્યામાં વધુ ૧૦-૧૫% નો વધારો થશે.