નવી દિલ્હી: ભારતમાં માનવ તસ્કરી, ખાસ કરીને બાળકોની તસ્કરી એ એક એવો ગુનો છે જે અંધારામાં નહીં પણ ઘણીવાર 'વિશ્વાસઘાત'ના સહારે આચરવામાં આવે છે. નેશનલ કમિશન ફોર પ્રોટેક્શન ઓફ ચાઈલ્ડ રાઈટ્સ (NCPCR) ના પૂર્વ અધ્યક્ષ પ્રિયાંક કાનૂંગોએ આ વર્ષે બાળ સુરક્ષા પર ભાર મૂકતા જણાવ્યું છે કે, સામાજિક રીતે સંવેદનશીલ બાળકો અને શાળા છોડી દેનારા વિદ્યાર્થીઓ ગુનાહિત નેટવર્ક માટે સોફ્ટ ટાર્ગેટ બની રહ્યા છે.

શાળા એ જ બાળકોનું સુરક્ષા કવચ

પ્રિયાંક કાનૂંગોએ તેમના અનુભવોના આધારે એક ચોંકાવનારી વિગત શેર કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે, જ્યાં સુધી બાળક નિયમિત શાળાએ જાય છે, ત્યાં સુધી તે સિસ્ટમ અને દેખરેખ હેઠળ સુરક્ષિત રહે છે. પરંતુ જે ક્ષણે કોઈ બાળકી કે બાળક શાળા છોડી દે છે (Drop-out), તે એક એવા 'ગ્રે એરિયા'માં પ્રવેશે છે જ્યાં તસ્કરી અને શોષણનું જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે. શાળાથી દૂર થતાની સાથે જ આ બાળકો સિસ્ટમની પહોંચની બહાર થઈ જાય છે.

પ્લેસમેન્ટ એજન્સીઓ પર લગામની જરૂર

તસ્કરીને રોકવા માટે તેમણે પ્લેસમેન્ટ એજન્સીઓના કડક નિયમન પર ભાર મૂક્યો છે. ઘણીવાર આ એજન્સીઓ કામ અપાવવાના બહાને બાળકોને મોટા શહેરોમાં લાવી તેમનું શોષણ કરે છે. આ ઉપરાંત, આધાર કાર્ડમાં જન્મતારીખ સુધારીને બાળકોને પુખ્ત વયના બતાવીને કામ કરાવવાના કિસ્સાઓ પણ સામે આવ્યા છે. આધાર કાર્ડના આવા દુરુપયોગને રોકવા માટે સજ્જડ તંત્રની જરૂરિયાત છે.

સામાજિક તકેદારી એ જ સાચો ઉકેલ

માત્ર કાયદો જ નહીં, પણ સમાજની સતર્કતા પણ બાળ તસ્કરી રોકવા માટે મહત્વની છે. પ્રિયાંક કાનૂંગોના મતે, ગરીબ અને સંવેદનશીલ પરિવારોમાં જાગૃતિ ફેલાવવી અને કાયદાઓનો કડક અમલ કરવો એ જ આ કલંકને ભૂંસવાનો એકમાત્ર માર્ગ છે. જો બાળકોના શિક્ષણ અને તેમના દસ્તાવેજોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવામાં આવે, તો તસ્કરીના નેટવર્કને તોડી શકાય છે.