મુંબઈ:  ભારતીય બેંકિંગ જગત અત્યારે એક અજીબ મુશ્કેલીમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. એક તરફ દેશની અર્થવ્યવસ્થા ઝડપથી દોડી રહી છે અને લોકો ઉદ્યોગ તેમજ ઘર માટે વધુ લોન લઈ રહ્યા છે, તો બીજી તરફ બેંકો પાસે જમા થતી થાપણો (ડિપોઝિટ) ની ગતિ ધીમી પડી ગઈ છે. બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, ભારતીય બેંકોએ હવે રિઝર્વ બેંકને વિનંતી કરી છે કે તેમને તરલતા (રોકડ) જાળવવાના કડક નિયમોમાં થોડી છૂટ આપવામાં આવે. વાસ્તવમાં, ભારતીય પરિવારો હવે તેમની બચત બેંકની પરંપરાગત એફડીમાં રાખવાને બદલે સીધી શેરબજાર કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકી રહ્યા છે, જેના કારણે બેંકો પાસે ધિરાણ આપવા માટે ભંડોળ ખૂટી રહ્યું છે.

છેલ્લા બે અઠવાડિયામાં RBI અને ટોચની બેંકો વચ્ચે અનેક બેઠકો થઈ છે. બેંકોની માગ છે કે રોકડ અનામત ગુણોત્તરનો અમુક ભાગ લિક્વિડિટી કવરેજ રેશિયો  માં ગણવાની મંજૂરી આપવામાં આવે. જો આવું થાય, તો બેંકો પાસે લોન આપવા માટે વધુ રોકડ ઉપલબ્ધ થશે અને તેનાથી સામાન્ય ગ્રાહકો માટે ઉધાર લેવાનો ખર્ચ એટલે કે વ્યાજ દરો પણ ઘટી શકે છે. આ ઉપરાંત, બેંકો ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બોન્ડની અવધિ સાત વર્ષથી ઘટાડીને ઓછી કરવાની પણ માંગ કરી રહી છે, જેથી બજારમાંથી વધુ ભંડોળ એકત્ર કરી શકાય.

તાજેતરના આંકડા મુજબ, બેંક ડિપોઝિટમાં વાર્ષિક વૃદ્ધિ માત્ર 10.6% રહી છે, જ્યારે લોન લેવાની માંગ 13.1% ની ઝડપે વધી રહી છે. આ તફાવત બેંકો પર દબાણ વધારી રહ્યો છે. ત્રણ મહિનાના ડિપોઝિટ સર્ટિફિકેટ પરનો વ્યાજ દર પણ વધીને 6.98% થયો છે, જે દર્શાવે છે કે બેંકોને ભંડોળ મેળવવા માટે હવે વધુ કિંમત ચૂકવવી પડી રહી છે. જો RBI 1 એપ્રિલથી અમલમાં આવનારા નવા લિક્વિડિટી નિયમોને વહેલા લાગુ કરી દે, તો બેંકોએ સરકારી બોન્ડમાં ઓછું રોકાણ કરવું પડશે અને તેઓ વધુ નાણાં સામાન્ય જનતા કે ઉદ્યોગોને લોન તરીકે આપી શકશે.