નવી દિલ્હી, તા. 6 ફેબ્રુઆરી : અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે થયેલા નવા વ્યાપાર કરારો અને ટેરિફમાં ઘટાડાની જાહેરાત વચ્ચે રશિયાએ ભારતને પોતાના તેલ ગ્રાહક તરીકે જાળવી રાખવા માટે મોટો વ્યૂહાત્મક દાવ ખેલ્યો છે. અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ભારત પરના ટેરિફ ૫૦% થી ઘટાડીને ૧૮% કર્યા હોવાનો અને ભારતે રશિયન તેલની ખરીદી બંધ કરવાની ખાતરી આપી હોવાનો દાવો કર્યો છે. જોકે, આ સ્થિતિ વચ્ચે રશિયાએ ભારતીય રિફાઇનરીઓને આકર્ષવા માટે કાચા તેલ પર અપાતા ડિસ્કાઉન્ટમાં મોટો વધારો કર્યો છે.
રશિયાનું માતબર ડિસ્કાઉન્ટ:
બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, છેલ્લા ૧૦ દિવસમાં રશિયાએ ભારતીય રિફાઇનરીઓ માટે તેલના ભાવમાં છૂટછાટ વધારી દીધી છે. રશિયાનું મુખ્ય યુરાલ્સ ગ્રેડ તેલ હવે ગ્લોબલ બેન્ચમાર્ક બ્રન્ટ ક્રૂડ કરતા પ્રતિ બેરલ ૧૦ થી ૧૧ ડોલર જેટલું સસ્તું ઓફર કરવામાં આવી રહ્યું છે. અગાઉ ૨૨ જાન્યુઆરી સુધી આ ડિસ્કાઉન્ટ ૯.૧૫ ડોલરની આસપાસ હતું. અમેરિકાએ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ માં રશિયાની બે મોટી તેલ કંપનીઓ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો તે પહેલાની સરખામણીએ આ ડિસ્કાઉન્ટ અત્યારે ત્રણ ગણું વધારે છે.
ટ્રમ્પનો દાવો અને ભારતનું વલણ:
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે ભારત રશિયન તેલની ખરીદી બંધ કરી વેનેઝુએલાના તેલમાં રોકાણ કરશે. આ મુદ્દે ભારતના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જાયસવાલે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ૧.૪ અબજ લોકોની ઉર્જાની જરૂરિયાતો પૂરી કરવી એ સરકારની પ્રથમ પ્રાથમિકતા છે. ભારતે અત્યાર સુધી રશિયન તેલની ખરીદી બંધ કરવા અંગે કોઈ સત્તાવાર નિવેદન આપ્યું નથી. નાણાકીય વિશ્લેષકોના મતે, ૨૦૨૬ ના બ્રિક્સ (BRICS) શિખર સંમેલનમાં વડાપ્રધાન મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ પુતિન બંને દેશોની કરન્સીમાં પેમેન્ટ કરવા અંગે ચર્ચા કરી શકે છે.
વેનેઝુએલા પાસેથી તેલની ખરીદી:
બીજી તરફ, રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝે છેલ્લા એક વર્ષમાં પ્રથમ વખત વેનેઝુએલા પાસેથી ૨૦ લાખ બેરલ કાચા તેલની ખરીદી શરૂ કરી છે. અમેરિકાએ વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરો વિરુદ્ધ મિલિટરી ઓપરેશન બાદ ત્યાંના તેલ પર પોતાનું નિયંત્રણ સ્થાપિત કર્યું છે અને હવે તે અમેરિકા દ્વારા વેચવામાં આવી રહ્યું છે. આ બદલાતા સમીકરણો વચ્ચે રશિયા ભારતને પોતાનું સૌથી મોટું બજાર ગુમાવવા માંગતું નથી, જેના કારણે તે સતત તેલના ભાવ ઘટાડી રહ્યું છે.
તેલ પુરવઠાના આંકડા:
ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૨ માં યુક્રેન યુદ્ધ શરૂ થયા બાદ રશિયા ભારતનો સૌથી મોટો સપ્લાયર બન્યો હતો. એક સમયે ભારત દરરોજ ૨૦ લાખ બેરલ તેલ ખરીદતું હતું, જે અમેરિકી પ્રતિબંધોના કારણે જાન્યુઆરીમાં સરેરાશ ૧૨ લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસ રહ્યું છે. નિષ્ણાતોના મતે, વેનેઝુએલાના તેલ કરતા રશિયન તેલ ભારતને હજુ પણ ૪ થી ૫ ડોલર સસ્તું પડી રહ્યું હોવાથી ભારત રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનું ચાલુ રાખે તેવી પૂરી શક્યતા છે.