નવી દિલ્હી: ભારતની હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીમાં ક્રાંતિકારી ફેરફાર લાવવા માટે કેન્દ્ર સરકારે કમર કસી છે. સંરક્ષણ મંત્રાલયે ભારતીય સેના માટે આશરે ₹725 કરોડના ખર્ચે 30 સુધારેલા લો-લેવલ લાઇટવેઇટ રડાર (LLLR) અને બે ક્લાસરૂમ વેરિઅન્ટ રડાર ખરીદવા માટેની પ્રક્રિયા (RFP) શરૂ કરી દીધી છે. આ રડાર માત્ર સામાન્ય નિરીક્ષણ સાધનો નથી, પરંતુ તે આધુનિક યુદ્ધના મેદાનમાં દુશ્મનના વિમાન, હેલિકોપ્ટર અને ખાસ કરીને આત્મઘાતી ડ્રોન સામે સેનાના અચૂક 'કાળ' સાબિત થશે. આગામી ત્રણ મહિનામાં તેની ખરીદી પૂર્ણ કરવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે.
આ રડારની સૌથી મોટી વિશેષતા તેની વૈવિધ્યતા છે. તેને હિમાલયના બરફીલા પહાડો, રાજસ્થાનના ધગધગતા રણ અને દરિયાકાંઠાના ભેજવાળા વિસ્તારોમાં પણ સમાન રીતે કાર્યરત કરી શકાશે. આ સિસ્ટમને આર્મીની 'આકાશતીર' કમાન્ડ અને રિપોર્ટિંગ સિસ્ટમ સાથે સીધી સાંકળવામાં આવશે. સુરક્ષાની દૃષ્ટિએ તેને આર્મી સાયબર ગ્રુપના કડક ધોરણો મુજબ તૈયાર કરવામાં આવી છે, જેથી દુશ્મન દેશો તેને જામ ન કરી શકે કે તેમાં કોઈ સેંધ ન લગાવી શકે. આ નવી ટેકનોલોજી ભારતની 'ઇન્ટિગ્રેટેડ એર ડિફેન્સ' ક્ષમતામાં અનેકગણો વધારો કરશે.
નિષ્ણાતોના મતે, આ LLLR-I રડાર સેંકડો લક્ષ્યોને એકસાથે ટ્રેક કરીને તેમના જોખમ મુજબ વર્ગીકૃત કરી શકે છે. જો કોઈ ખતરો જણાય, તો તે માત્ર ગણતરીની સેકન્ડોમાં જ તેની માહિતી 10 જેટલી અલગ-અલગ કમાન્ડ પોસ્ટ્સ અથવા શસ્ત્ર પ્રણાલીઓને મોકલી દેશે, જેથી દુશ્મન પ્રહાર કરે તે પહેલાં જ તેને તોડી પાડવામાં આવશે. આ સિસ્ટમ 20 કિલોમીટર સુધીના વિસ્તારમાં પક્ષી જેવી નાની વસ્તુ પર પણ નજર રાખવા સક્ષમ છે. રેડિયો અને રેડિયો રિલે દ્વારા થતા આ સંચારથી સેનાની પ્રતિક્રિયા ઝડપ અત્યંત તેજ બની જશે.
આ પ્રોજેક્ટમાં 'આત્મનિર્ભર ભારત'નો મજબૂત પાયો જોવા મળે છે, કારણ કે આ રડારના 50 થી 70 ટકા ઘટકો ભારતમાં જ બનાવવામાં આવશે. કર્નલ ઉમંગ કોહલી અને અન્ય સંરક્ષણ નિષ્ણાતો માને છે કે આ રડાર સેનામાં જોડાતા જ સરહદ પારથી થતા ડ્રોન હુમલાઓ અને આકાશી ઘૂસણખોરી પર કાયમી રોક લાગશે. ભારત હવે માત્ર રક્ષણાત્મક નહીં પણ અત્યાધુનિક ટેકનોલોજી સાથે પ્રહારાત્મક રીતે પણ પોતાની સીમાઓનું રક્ષણ કરવા સજ્જ બન્યું છે.