તેહરાન, તા. 9: ઈરાનના રાજકારણ અને સૈન્ય ઈતિહાસમાં દાયકાઓ પછી એક અભૂતપૂર્વ ઘટના બની છે. ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીએ 8 ફેબ્રુઆરીના રોજ યોજાયેલી વાયુસેનાના કમાન્ડરોની વાર્ષિક બેઠકમાં હાજરી આપી ન હતી. 1989માં સત્તા સંભાળ્યા બાદ છેલ્લા 37 વર્ષમાં આ પહેલીવાર છે જ્યારે ખામેની આ પરંપરાગત અને શક્તિ પ્રદર્શન સમાન બેઠકથી દૂર રહ્યા હોય.
વધતા તણાવ વચ્ચે રહસ્યમય ગેરહાજરી
ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે અત્યારે પરમાણુ કાર્યક્રમોને લઈને ભારે ખેંચતાણ ચાલી રહી છે. એકબાજુ ઓમાનમાં બંને દેશો વચ્ચે ગુપ્ત વાટાઘાટોના અહેવાલો છે, તો બીજી તરફ અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ખામેનીને કડક શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે. આવા સમયે દેશના સૌથી શક્તિશાળી નેતાની લશ્કરી કાર્યક્રમમાં ગેરહાજરીએ અનેક અટકળોને જન્મ આપ્યો છે. ખામેનીના બદલે સશસ્ત્ર દળોના ચીફ ઓફ સ્ટાફ અબ્દુલરહીમ મૌસાવીએ કમાન્ડરો સાથે મુલાકાત કરી હતી.
વ્યૂહાત્મક સંયમ કે આંતરિક પરિવર્તન?
ભૂરાજકીય વિશ્લેષકો માને છે કે ખામેનીનું આ પગલું માત્ર આકસ્મિક નથી, પરંતુ એક ગણતરીપૂર્વકનું પરિવર્તન હોઈ શકે છે. ઈરાન કદાચ અત્યારે દુનિયાને એવો સંકેત આપવા માંગે છે કે તે આક્રમક શક્તિ પ્રદર્શનને બદલે વ્યૂહાત્મક સંયમ (Strategic Restraint) જાળવી રહ્યું છે. વૉશિંગ્ટન તરફથી આવતા દબાણને કેવી રીતે હેન્ડલ કરવું, તે બાબતે ઈરાની નેતૃત્વમાં આંતરિક ચર્ચાઓ તેજ થઈ હોવાનું પણ મનાય છે.
પરમાણુ વાટાઘાટો અને ટ્રમ્પની ધમકી
તાજેતરમાં જ ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે "ઈરાને ચિંતા કરવાની જરૂર છે", જેના જવાબમાં ઈરાને પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કોઈ પણ બાહ્ય શક્તિ તેમને પરમાણુ સંવર્ધન કરતા રોકી શકશે નહીં. જોકે, ઓમાનમાં ચાલી રહેલી વાતચીતને ઈરાની અધિકારીઓએ "સારી શરૂઆત" ગણાવી છે. ખામેનીની ગેરહાજરી આ વાટાઘાટોમાં ઈરાનની નવી કોઈ ચાલ હોઈ શકે છે અથવા તેમના સ્વાસ્થ્યને લઈને પણ પ્રશ્નો ઉભા કરી શકે છે.
ઈરાન હંમેશા એવું કહેતું આવ્યું છે કે યુએસનો કોઈપણ હુમલો સમગ્ર પ્રદેશમાં યુદ્ધની જ્વાળા ફેલાવશે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે આવનારા દિવસોમાં ખામેની સાર્વજનિક રીતે સામે આવીને શું નિવેદન આપે છે અને યુએસ-ઈરાન સંબંધો કઈ દિશામાં વળે છે.