મુંબઈ: "ન્યુઝ ફર્સ્ટ"ના અહેવાલ મુજબ ૨૦૨૬ના વર્ષમાં કુદરત પોતાનું રૌદ્ર સ્વરૂપ બતાવવા જઈ રહી હોય તેવા સંકેતો મળી રહ્યા છે. હવામાન વિભાગની વિવિધ વેબસાઈટ્સ અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેધર એજન્સીઓના તાજા અહેવાલો મુજબ, આ વખતે ઉનાળો અસહ્ય બની રહેશે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી સક્રિય રહેલી 'લા નિના'ની સ્થિતિ હવે વિદાય લઈ રહી છે અને તેના સ્થાને 'અલ નિનો' સક્રિય થઈ રહ્યો છે. આ ભૌગોલિક ફેરફારને કારણે ભારતીય ઉપખંડમાં તાપમાનનો પારો સામાન્ય કરતા ઘણો ઊંચો જવાની શક્યતા છે. ખાસ કરીને એપ્રિલ અને મે મહિનામાં લૂના પ્રકોપ સાથે ગરમીના જૂના રેકોર્ડ તૂટી શકે છે.

ડિજિટલ મીડિયા અને એક્સ (અગાઉનું ટ્વિટર) પર ચર્ચાઈ રહેલા હવામાન મોડેલ્સ સૂચવે છે કે અરબી સમુદ્ર અને બંગાળની ખાડીમાં દરિયાઈ સપાટીના તાપમાનમાં થઈ રહેલો ફેરફાર સીધી રીતે ભારતના હવામાનને અસર કરશે. માત્ર ગરમી જ નહીં, પરંતુ ૨૦૨૬ના નૈઋત્યના ચોમાસા પર પણ તેની વિપરીત અસર પડવાની દહેશત છે. પ્રારંભિક અનુમાનો મુજબ, આ વર્ષે વરસાદની વહેંચણી ખૂબ જ અસમાન રહી શકે છે. દેશના અમુક ભાગોમાં ભારે વરસાદ તો અમુક વિસ્તારોમાં દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે, જે સીધી રીતે ખેતી અને જળ સંગ્રહ પર અસર કરશે.

હવામાન નિષ્ણાતોના મતે, માર્ચના અંતથી જ ગરમીમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળી શકે છે. ઉત્તર અને મધ્ય ભારત તેમજ ગુજરાતના વિસ્તારોમાં તાપમાન ૪૫ ડિગ્રી સેલ્સિયસને વટાવી જાય તેવી શક્યતા છે. લા નિનાની અસર ઓછી થતા જ પવનોની દિશામાં ફેરફાર થયો છે, જેને કારણે ગરમ અને સૂકા પવનો જમીન તરફ ફૂંકાશે. આ સ્થિતિ લાંબો સમય સુધી હીટવેવ જાળવી રાખવામાં મદદરૂપ થશે. શહેરી વિસ્તારોમાં 'કોંક્રિટ જંગલ'ની અસરને કારણે રાત્રિના તાપમાનમાં પણ ખાસ ઘટાડો નહીં નોંધાય, જે લોકોને બેચેનીનો અનુભવ કરાવશે.

ચોમાસા અંગેની અનિશ્ચિતતા: ખેતીવાડી ક્ષેત્રે ચિંતાનું મોજું: ૨૦૨૬ના ચોમાસા અંગેના જે સંકેતો મળી રહ્યા છે તે ખાસ કરીને ગ્રામીણ અર્થતંત્ર માટે ચિંતાજનક છે. અલ નિનોની અસર હેઠળ સામાન્ય રીતે ભારતમાં ચોમાસું નબળું રહેતું હોય છે અથવા વરસાદ મોડો આવતો હોય છે. જો વરસાદની વહેંચણી અસમાન રહેશે, તો ખરીફ પાક જેવા કે કપાસ, મગફળી અને ડાંગરના ઉત્પાદન પર માઠી અસર પડી શકે છે. સરકાર અને કૃષિ વૈજ્ઞાનિકો અત્યારથી જ ખેડૂતોને વૈકલ્પિક આયોજન કરવા અને પાણીનો કરકસરભર્યો ઉપયોગ કરવા સલાહ આપી રહ્યા છે. 

આવનારા દિવસોમાં હવામાન વિભાગ દ્વારા સત્તાવાર ચોમાસાની આગાહી કરવામાં આવશે, પરંતુ અત્યારની ગંભીર પરિસ્થિતિ જોતા સાવચેતી જ શ્રેષ્ઠ ઉપાય જણાય છે.*