જેરુસલેમ: તા. 13 મધ્ય પૂર્વમાં દાયકાઓથી ચાલી રહેલો ઇઝરાયેલ અને પેલેસ્ટાઈન વચ્ચેનો સંઘર્ષ હવે એક નિર્ણાયક અને જોખમી મોડ પર આવી પહોંચ્યો છે. ઇઝરાયેલ સરકારે તાજેતરમાં વેસ્ટ બેંક (પશ્ચિમ કાંઠા) વિસ્તારમાં યહૂદી વસાહતીઓને જમીન ખરીદવામાં મદદ કરવા અને પેલેસ્ટિનિયન સત્તાને મર્યાદિત કરવા માટે કેટલાક કડક નિર્ણયો લીધા છે. આ પગલાંને કારણે વિશ્વ સત્તાઓ દ્વારા વર્ષોથી જે 'બે-રાજ્ય ઉકેલ' (Two-State Solution) ની હિમાયત કરવામાં આવતી હતી, તે હવે જોખમમાં મુકાઈ ગઈ છે.
ઇઝરાયેલના નવા નિર્ણયો અને તેની અસર
ઇઝરાયેલના નાણા પ્રધાન બેઝાલેલ સ્મોટ્રિચે આ ફેરફારોને "વાસ્તવિક ક્રાંતિ" ગણાવી ખુલ્લેઆમ કહ્યું છે કે, "અમે પેલેસ્ટિનિયન રાજ્યના વિચારને ખતમ કરવાનું ચાલુ રાખીશું."
•    જમીન રજિસ્ટ્રી: વેસ્ટ બેંકમાં જમીનની ખરીદી ઝડપી બનાવવા માટે નવી સિસ્ટમ દાખલ કરાઈ છે.
•    જોર્ડનિયન કાયદો રદ: 1948 થી 1967 સુધી અમલી જોર્ડનિયન કાયદાને હટાવીને ઇઝરાયેલે પોતાનું પ્રભુત્વ વધાર્યું છે.
•    નિયંત્રણમાં વધારો: ઓસ્લો કરાર મુજબ જે વિસ્તારોમાં પેલેસ્ટિનિયન ઓથોરિટીનું શાસન હતું, ત્યાં પણ હવે ઇઝરાયેલ પર્યાવરણ અને પુરાતત્વના નામે પોતાની દખલગીરી વધારશે.
શું છે આ 'બે-રાજ્ય ઉકેલ' (Two-State Solution)?
આ એક એવો વિચાર છે જેમાં ઇઝરાયેલની બાજુમાં જ એક સ્વતંત્ર પેલેસ્ટિનિયન રાજ્યની સ્થાપના કરવાની વાત છે, જેથી બંને દેશો શાંતિપૂર્ણ રીતે સહ-અસ્તિત્વ ધરાવી શકે.
1.    1947ની યોજના: સંયુક્ત રાષ્ટ્રએ પેલેસ્ટાઈનને આરબ અને યહૂદી રાજ્યોમાં વહેંચવાની યોજના બનાવી હતી.
2.    1993નો ઓસ્લો કરાર: આ કરારથી શાંતિની આશા જન્મી હતી, પરંતુ સરહદો, શરણાર્થીઓ અને જેરુસલેમની સ્થિતિ જેવા મુદ્દાઓ પર ક્યારેય સંપૂર્ણ સંમતિ સધાઈ શકી નહીં.
 
મુખ્ય અવરોધો અને વર્તમાન સ્થિતિ
વિવાદનું મુખ્ય કેન્દ્ર વેસ્ટ બેંક છે, જે ત્રણ ભાગમાં વહેંચાયેલું છે:
•    વિસ્તાર A અને B: જ્યાં મોટાભાગના પેલેસ્ટિનિયનો રહે છે, પરંતુ સુરક્ષા પર ઇઝરાયેલનો અંકુશ રહે છે.
•    વિસ્તાર C: જે 60 ટકા જમીન છે અને તેના પર ઇઝરાયેલનું સંપૂર્ણ નિયંત્રણ છે.
પેલેસ્ટિનિયન પ્રમુખ મહમૂદ અબ્બાસે આ પગલાંને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું છે. બીજી તરફ, હમાસ જેવી સંસ્થાઓ અને ઇઝરાયેલના કટ્ટરપંથી જૂથો વચ્ચેના લોહિયાળ સંઘર્ષે શાંતિની મંત્રણાઓને વર્ષો પાછળ ધકેલી દીધી છે.
એક નજર ઇતિહાસ પર
•    1948: ઇઝરાયેલ રાજ્યની જાહેરાત અને પ્રથમ આરબ-ઇઝરાયેલ યુદ્ધ.
•    1967: છ દિવસના યુદ્ધમાં ઇઝરાયેલે વેસ્ટ બેંક, ગાઝા અને પૂર્વ જેરુસલેમ પર કબજો કર્યો.
•    વર્તમાન: યુએનના 193 દેશોમાંથી 157 દેશો પેલેસ્ટાઈનને રાજ્ય તરીકે માન્યતા આપે છે, પરંતુ તે હજુ પણ સંપૂર્ણ સભ્ય નથી.