નવી દિલ્હી: તા. 13 ભારતની સમૃદ્ધ જૈવવિવિધતા હવે માત્ર પ્રકૃતિની શોભા જ નહીં, પણ સ્થાનિક લોકોની આજીવિકાનું સશક્ત માધ્યમ બની રહી છે. રાષ્ટ્રીય જૈવવિવિધતા સત્તામંડળ (NBA) એ 'એક્સેસ અને બેનિફિટ-શેરિંગ' (ABS) ફ્રેમવર્ક હેઠળ છેલ્લા 45 દિવસમાં ₹2.40 કરોડની માતબર રકમ મેળવીને એક નવો રેકોર્ડ સ્થાપિત કર્યો છે. પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલી આ માહિતી કુદરતી સંસાધનોના ન્યાયી ઉપયોગ તરફ એક મોટું ડગલું ગણાય છે.
શું છે આ ABS ફ્રેમવર્ક?
જ્યારે કોઈ મોટી કંપની (જેમ કે કોસ્મેટિક કે બીજ કંપની) ભારતના જૈવિક સંસાધનો (વનસ્પતિ, જૈવિક તત્વો વગેરે) નો ઉપયોગ કરી નફો કમાય છે, ત્યારે કાયદાકીય રીતે તેણે તે નફાનો અમુક હિસ્સો તે સંસાધનોના મૂળ રક્ષકો એટલે કે સ્થાનિક સમુદાયો અને ખેડૂતો સાથે વહેંચવો પડે છે. આ પ્રક્રિયાને 'એક્સેસ અને બેનિફિટ-શેરિંગ' કહેવામાં આવે છે.
કયા ક્ષેત્રોમાંથી આવી આ રકમ?
મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ ₹2.40 કરોડની રકમ મુખ્યત્વે નીચેના ક્ષેત્રો સાથે સંકળાયેલી સંસ્થાઓ પાસેથી પ્રાપ્ત થઈ છે:
•    બીજ (Seed Sector): ખેતી માટે નવા બિયારણોના સંશોધન માટે વપરાતા જૈવિક સંસાધનો.
•    પશુ આહાર: પશુઓ માટેના પોષક આહાર બનાવતી કંપનીઓ.
•    કોસ્મેટિક ક્ષેત્ર: સુંદરતા પ્રસાધનોમાં વપરાતી આયુર્વેદિક કે કુદરતી જડીબુટ્ટીઓનો વ્યાપારી ઉપયોગ.
 
કોને થશે ફાયદો?
NBA ને મળેલી આ રકમ સીધી જ પાયાના સ્તરના લોકો સુધી પહોંચાડવામાં આવશે:
1.    સ્થાનિક સમુદાયો: જંગલ અને કુદરતી પ્રદેશોમાં વસતા લોકો.
2.    ખેડૂતો: જેઓ પરંપરાગત રીતે આ જૈવિક સંપત્તિનું જતન કરે છે.
3.    જૈવવિવિધતા વ્યવસ્થાપન સમિતિઓ (BMCs): ગ્રામ્ય સ્તરે જૈવવિવિધતાનું સંચાલન કરતી સંસ્થાઓ.
મંત્રાલયે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે કે આ સિસ્ટમ દ્વારા જૈવવિવિધતાના સંરક્ષણની સાથે-સાથે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રોજગારી અને આજીવિકાના નવા દ્વાર ખુલશે. આ રકમનો ઉપયોગ જૈવવિવિધતાના ટકાઉ ઉપયોગ અને તેના પુનઃસ્થાપન માટે પણ કરવામાં આવશે.