રાજકોટ: આજના યુગમાં તમારું સિમ કાર્ડ માત્ર વાતચીતનું સાધન નથી, પરંતુ તમારી આખી દુનિયાની ચાવી છે. બેંકિંગ, UPI, સોશિયલ મીડિયા અને અંગત ઈમેઈલ બધું જ એક જ નંબર પર નિર્ભર છે. આ નિર્ભરતાનો ફાયદો ઉઠાવીને સાયબર ગુનેગારો હવે 'સિમ સ્વેપિંગ' (SIM Swapping) નામનો નવો ખેલ રમી રહ્યા છે. આ પદ્ધતિમાં છેતરપિંડી કરનારાઓ ટેલિકોમ કંપનીને છેતરીને તમારા નામે નવું સિમ કાર્ડ ઈશ્યૂ કરાવી લે છે. જેવું નવું સિમ એક્ટિવેટ થાય છે, કે તરત જ તમારા ફોનનું નેટવર્ક બંધ થઈ જાય છે અને તમામ OTP ગુનેગારના ફોન પર જવા લાગે છે. માત્ર થોડી જ મિનિટોમાં તમારા જીવનભરની કમાણી સાફ થઈ શકે છે.

ટેક નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, આ છેતરપિંડી માત્ર સિમ બદલવા પૂરતી મર્યાદિત નથી. સાયબર ઠગો સૌ પ્રથમ ફિશિંગ અથવા સોશિયલ એન્જિનિયરિંગ દ્વારા તમારો આધાર નંબર, જન્મતારીખ અને બેંકની વિગતો મેળવે છે. જો કે UPI માં સિમ બાઈન્ડિંગ અને ડેબિટ કાર્ડ વેરીફિકેશન જેવા વધારાના સુરક્ષા સ્તરો છે, છતાં પણ ઈમેઈલ અને નેટ બેંકિંગના પાસવર્ડ રીસેટ કરીને તે તમારા એકાઉન્ટ પર સંપૂર્ણ કબજો મેળવી શકે છે. સૌથી ભયાનક બાબત એ છે કે જ્યારે તમને ખબર પડે કે તમારું નેટવર્ક જતું રહ્યું છે, ત્યાં સુધીમાં મોડું થઈ ગયું હોય છે. તેથી, ફોનમાં અચાનક સિગ્નલ ગાયબ થવાને હળવાશથી ન લેવું જોઈએ.

આ જીવલેણ ડિજિટલ ફ્રોડથી બચવા માટે માત્ર સાવધાની જ એકમાત્ર ઉપાય છે. નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે ક્યારેય પણ અજાણી લિંક પર ક્લિક કરીને તમારી અંગત માહિતી આપવી નહીં. સૌથી મહત્વનું એ છે કે તમારા ફોનમાં 'સિમ લોક' (SIM PIN) ફીચર સક્રિય કરો, જેથી જો કોઈ તમારું સિમ મેળવી પણ લે તો તેને શરૂ કરવા માટે પિનની જરૂર પડે. આ ઉપરાંત, બેંકિંગ માટે માત્ર SMS OTP પર નિર્ભર રહેવાને બદલે Google Authenticator જેવી 'એપ-આધારિત ઓથેન્ટિકેશન' પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. જો તમારો ફોન અચાનક જ કલાકો સુધી 'No Service' બતાવે, તો તરત જ બીજા ફોનથી કસ્ટમર કેરનો સંપર્ક કરી સિમ બ્લોક કરાવવું હિતાવહ છે.

સાયબર સુરક્ષાના આ જંગમાં સતર્કતા જ સૌથી મોટું શસ્ત્ર છે. સિમ બાઈન્ડિંગ જેવી સુવિધાઓ ચોક્કસપણે મદદરૂપ છે, પરંતુ તે અજેય નથી. ગુનેગારો દરરોજ નવી તરકીબો અપનાવી રહ્યા છે, ત્યારે આપણે પણ અપડેટ રહેવું જરૂરી છે. તમારી બેંકમાં ટ્રાન્ઝેક્શન એલર્ટ હંમેશા ચાલુ રાખો જેથી નાની પણ હિલચાલની તુરંત જાણ થાય. યાદ રાખો, સાયબર ક્રાઈમનો શિકાર બન્યા પછી પસ્તાવો કરવા કરતા, ડિજિટલ હાઈજીન જાળવીને સુરક્ષિત રહેવું એ જ સમજદારી છે.