નવી દિલ્હી: વિશ્વના ધાર્મિક લેન્ડસ્કેપમાં છેલ્લા એક દાયકામાં મોટા પાયે પરિવર્તન આવ્યું છે. પ્યુ રિસર્ચ સેન્ટર દ્વારા ફેબ્રુઆરી 2026માં જાહેર કરવામાં આવેલા 'ધાર્મિક વિવિધતા સૂચકાંક' (RDI) મુજબ, વૈશ્વિક સ્તરે ધાર્મિક સમીકરણો બદલાઈ રહ્યા છે. આ અહેવાલ 201 દેશોના 2,700 થી વધુ સર્વેક્ષણો પર આધારિત છે, જે દર્શાવે છે કે કયા ધર્મનો વિકાસ સૌથી ઝડપી છે અને કયો દેશ તમામ ધર્મોને સમાવવામાં મોખરે છે.
મુસ્લિમોની સંખ્યામાં રેકોર્ડબ્રેક વૃદ્ધિ, ખ્રિસ્તીઓનો દબદબો યથાવત
અહેવાલ મુજબ, ખ્રિસ્તી ધર્મ હજુ પણ વિશ્વનો સૌથી મોટો ધાર્મિક સમૂહ છે, જેની વસ્તી 2.3 અબજ સુધી પહોંચી ગઈ છે. જોકે, ટકાવારીની દ્રષ્ટિએ ખ્રિસ્તીઓના હિસ્સામાં સાધારણ ઘટાડો નોંધાયો છે. બીજી તરફ, મુસ્લિમ ધર્મનો વિકાસ સૌથી ઝડપી થયો છે. 2010 થી 2020 વચ્ચે મુસ્લિમોની સંખ્યામાં 347 મિલિયનનો વધારો થયો છે, જે અન્ય તમામ ધર્મોના સંયુક્ત વધારા કરતા પણ વધુ છે. હવે વિશ્વની વસ્તીમાં મુસ્લિમોનો હિસ્સો 25.6% પર પહોંચી ગયો છે.
હિન્દુઓની સ્થિતિ અને વધતો જતો 'નાસ્તિક' વર્ગ
હિન્દુ ધર્મની વાત કરીએ તો, વિશ્વમાં હિન્દુઓની સંખ્યા 126 મિલિયન વધીને 1.2 અબજ થઈ છે. વૈશ્વિક વસ્તીમાં હિન્દુઓનો હિસ્સો 14.9% પર સ્થિર રહ્યો છે. આ રિપોર્ટમાં એક ચોંકાવનારો ટ્રેન્ડ એ પણ સામે આવ્યો છે કે, કોઈપણ ધર્મમાં ન માનતા લોકો (Unaffiliated) ની સંખ્યામાં 27 કરોડનો તોતિંગ વધારો થયો છે. ખાસ કરીને યુરોપ અને અમેરિકામાં ખ્રિસ્તી ધર્મ છોડીને 'બિન-ધાર્મિક' બનનારા લોકોનું પ્રમાણ વધ્યું છે.
સિંગાપોર સૌથી સહિષ્ણુ, પાકિસ્તાન સૌથી પાછળ
ધાર્મિક વિવિધતાની દ્રષ્ટિએ 10 માંથી 9.3 સ્કોર સાથે સિંગાપોર દુનિયાનો સૌથી વૈવિધ્યસભર દેશ બન્યો છે. અહીં કોઈ એક ધર્મની બહુમતી નથી, પરંતુ બૌદ્ધ, ખ્રિસ્તી, મુસ્લિમ અને હિન્દુઓ સુમેળથી રહે છે. તેની સામે પાકિસ્તાન, અફઘાનિસ્તાન અને યમન જેવા દેશો સૌથી ઓછી વિવિધતા ધરાવે છે, જ્યાં 99% થી વધુ વસ્તી માત્ર એક જ ધર્મ (ઇસ્લામ) પાળે છે. 10 સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતા દેશોમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સૌથી વધુ ધાર્મિક વિવિધતા ધરાવતો દેશ સાબિત થયો છે.
પ્રદેશ મુજબની વિવિધતાનું ચિત્ર
રિપોર્ટ અનુસાર, એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્ર ધાર્મિક વિવિધતામાં વિશ્વમાં પ્રથમ ક્રમે છે. આ પ્રદેશમાં કોઈ એક ધર્મનું વર્ચસ્વ નથી, જે તેને સાંસ્કૃતિક રીતે સૌથી સમૃદ્ધ બનાવે છે. યુરોપ અને ઉત્તર અમેરિકામાં હજુ પણ ખ્રિસ્તી ધર્મનું વર્ચસ્વ છે, જ્યારે મધ્ય પૂર્વ અને ઉત્તર આફ્રિકાના દેશો ધાર્મિક વિવિધતાના મામલે સૌથી નબળા (સ્કોર 1.3) સાબિત થયા છે. બૌદ્ધ ધર્મ એકમાત્ર એવો મુખ્ય ધર્મ છે જેની સંખ્યામાં 19 મિલિયનનો ઘટાડો નોંધાયો છે.