ન્‍યુયોર્ક,તા.૧૮: અમેરિકન વૈજ્ઞાનિકોએ તાજેતરમાં પૃથ્‍વીની સલામતી અંગે એક ગંભીર ચેતવણી જારી કરી છે. નાસાના પ્‍લેનેટરી ડિફેન્‍સ ડિપાર્ટમેન્‍ટના વડા ડો. કેલી ફાસ્‍ટે જણાવ્‍યું હતું કે અવકાશમાં હજારો શહેર-ખૂની એસ્‍ટરોઇડ અસ્‍તિત્‍વ ધરાવે છે, જેનું સ્‍થાન હાલમાં વૈજ્ઞાનિકો માટે અજાણ છે.

‘શહેર-ખૂની' એસ્‍ટરોઇડ્‍સનો ભય ફોનિક્‍સમાં આયોજિત એક વિજ્ઞાન પરિષદ (AAAS) દરમિયાન, ડો. કેલી ફાસ્‍ટે ખુલાસો કર્યો કે આશરે ૧૫,૦૦૦ મધ્‍યમ કદના પૃથ્‍વીની નજીકના પદાર્થો (NEOs) અજાણ્‍યા છે.

આ એસ્‍ટરોઇડ ઓછામાં ઓછા ૧૪૦ મીટર પહોળા છે. જો આમાંથી કોઈ પણ એસ્‍ટરોઇડ ગીચ વસ્‍તીવાળા વિસ્‍તારમાં અથડાય છે, તો તે સમગ્ર પ્રદેશને સંપૂર્ણપણે તબાહ કરી શકે છે.

ડો. ફાસ્‍ટના મતે, આપણે ફિલ્‍મોમાં બતાવેલા મોટા એસ્‍ટરોઇડ્‍સ વિશે ચિતા કરવાની જરૂર નથી, કારણ કે આપણે જાણીએ છીએ કે તેઓ ક્‍યાં છે. પરંતુ આ મધ્‍યમ કદના એસ્‍ટરોઇડ્‍સ નોંધપાત્ર પ્રાદેશિક નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, અને વિશ્વના શ્રેષ્ઠ ટેલિસ્‍કોપ પણ તેમને સરળતાથી શોધી શકતા નથી.

એક મુખ્‍ય રક્ષણાત્‍મક પ્રણાલીનો અભાવ નાસાના DART મિશનનું નેતૃત્‍વ કરનાર જોન્‍સ હોપકિન્‍સ યુનિવર્સિટીના ડો.નેન્‍સી ચાબોટે બીજું ચિતાજનક અવલોકન કર્યું. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે હાલમાં આપણી પાસે કોઈ અવકાશયાન તૈયાર નથી જે તાત્‍કાલિક કોઈ તોળાઈ રહેલા ખતરાને અટકાવવા માટે લોન્‍ચ કરી શકાય.

DART મિશન શું હતું? નાસાએ ડિમોર્ફોસ નામના નાના ચંદ્રની ભ્રમણકક્ષામાં તેના અવકાશયાનને અથડાવીને સફળતાપૂર્વક બદલી નાખ્‍યું. ડો. ચાબોટે કહ્યું, DART એક અદભુત પ્રદર્શન હતું, પરંતુ અમારી પાસે બીજું અવકાશયાન તૈયાર નથી. જો આજે કોઈ મોટો ખતરો ઉભો થાય, તો તેને અટકાવવા માટે અમારી પાસે કોઈ સક્રિય માધ્‍યમ નથી.નાસાના એક વૈજ્ઞાનિકે પૃથ્‍વી માટે એક ભયંકર ચેતવણી જારી કરી છે. નાસાના ગ્રહ સંરક્ષણ નિષ્‍ણાતે ચેતવણી આપી છે કે પૃથ્‍વી પાસે ૧૫,૦૦૦ જેટલા શોધાયેલા એસ્‍ટરોઇડ સામે કોઈ રક્ષણ નથી. આ દરેક એસ્‍ટરોઇડમાં આખા શહેરનો નાશ કરવાની ક્ષમતા છે. ડેઇલી સ્‍ટાર અનુસાર, નાસાના ગ્રહ સંરક્ષણ અધિકારી, કેલી ફાસ્‍ટે કહ્યું કે માહિતી તેને રાત્રે જાગૃત રાખે છે. તેમણે કહ્યું કે આવા એસ્‍ટરોઇડ વિનાશનું કારણ બની શકે છે, પરંતુ આપણે તેમના વિશે જાણતા નથી.

કેલી ફાસ્‍ટે વધુમાં જણાવ્‍યું હતું કે તેમને મોટા ખડકો વિશે એટલી ચિંતા નથી કારણ કે તેઓ જાણે છે કે તેઓ ક્‍યાં છે. તેવી જ રીતે, નાના ખડકો હંમેશા પૃથ્‍વી પર અથડાતા રહે છે, અને ચિતાનું કોઈ કારણ નથી. તેમણે સમજાવ્‍યું કે ૫૦૦ ફૂટ પહોળા ખડકો ચિતાનો વિષય છે કારણ કે તે એટલા નાના છે કે તેમને શોધવા મુશ્‍કેલ છે, પરંતુ તેઓ પૃથ્‍વીને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડવા માટે પૂરતા મોટા છે. લંડનના ધ ટાઇમ્‍સ અનુસાર, વૈજ્ઞાનિકોએ ચેતવણી આપી છે કે આ મધ્‍યમ કદના એસ્‍ટરોઇડ, જેને શહેર-વિનાશક કહેવામાં આવે છે, તે પ્રાદેશિક નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.

આ એસ્‍ટરોઇડ વિશે જાણવું મહત્‍વપૂર્ણ છે. નાસાના વૈજ્ઞાનિક ફાસ્‍ટના જણાવ્‍યા મુજબ, આપણા ગ્રહની નજીકથી લગભગ ૨૫,૦૦૦ એસ્‍ટરોઇડ પસાર થાય છે, અને આપણે તેમાંથી માત્ર ૪૦%ના સ્‍થાનો જાણીએ છીએ. શ્રેષ્ઠ ટેલિસ્‍કોપ સાથે પણ આ પદાર્થો શોધવા મુશ્‍કેલ છે કારણ કે તેમનો આકાર, સૂર્યની આસપાસ પૃથ્‍વીની ભ્રમણકક્ષા સાથે, તેમને સૂર્યપ્રકાશને પ્રતિબિબિત કરતા અટકાવે છે. આ સમસ્‍યાને ઉકેલવા માટે, અમે આવતા વર્ષે Near-Earth Object Surveyor સ્‍પેસ ટેલિસ્‍કોપ લોન્‍ચ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યા છીએ. આ ટેલિસ્‍કોપ પૃથ્‍વીથી અગાઉ છુપાયેલા શ્‍યામ એસ્‍ટરોઇડ અને ધૂમકેતુઓને શોધવા માટે થર્મલ સિગ્નેચરનો ઉપયોગ કરે છે.

ફાસ્‍ટે સ્‍પષ્ટપણે જણાવ્‍યું હતું કે એસ્‍ટરોઇડ આપણા સુધી પહોંચે તે પહેલાં તેમને શોધવા અને સંભવતઃ તેઓ આપણા સુધી પહોંચે તે પહેલાં તેમનો નાશ કરવા માટેની પદ્ધતિઓ વિકસાવવી જરૂરી છે. જોકે, શોધ એ સમસ્‍યાનો માત્ર એક ભાગ છે. હાલમાં, માનવીઓ પાસે આ શહેરનો નાશ કરનારા એસ્‍ટરોઇડ્‍સને રોકવા માટે પૂરતા રક્ષણાત્‍મક પગલાંનો અભાવ છે