પ્રયાગરાજ | તા.૧૮: આજે આપણે ઇન્ટરનેટ અને ઇમેઇલના યુગમાં જીવી રહ્યા છીએ, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે હવામાં ઉડીને પત્રો પહોંચાડવાની જાદુઈ શરૂઆત ભારતની પવિત્ર ભૂમિ પ્રયાગરાજ (તત્કાલીન અલ્હાબાદ) થી થઈ હતી? બરાબર ૧૧૪ વર્ષ પહેલાં, ૧૮ ફેબ્રુઆરી ૧૯૧૧ના રોજ ભારતે વિશ્વની પ્રથમ સત્તાવાર હવાઈ ટપાલ સેવા શરૂ કરીને ઇતિહાસના પાના પર પોતાનું નામ સુવર્ણ અક્ષરોમાં કોતરાવી દીધું હતું.
૧૮ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૧૧ની એ ઐતિહાસિક સાંજ
વાર્તા શરૂ થાય છે પ્રયાગરાજમાં યમુનાના કિનારે ભરાયેલા ઉત્તર પ્રદેશ પ્રદર્શન અને કુંભ મેળાના માહોલ વચ્ચે. સાંજનો ૫:૩૦ વાગ્યાનો સમય હતો અને વિમાનને જોવા માટે લગભગ ૧ લાખ લોકોની ભીડ ઉમટી પડી હતી. તે સમયે વિમાન એટલે લોકો માટે કોઈ જાદુઈ પક્ષીથી ઓછું નહોતું. ફ્રેન્ચ પાયલોટ હેનરી પેકેટે પોતાના ટૂ-સીટર વિમાનમાં ૬,૫૦૦ પત્રોથી ભરેલી થેલીઓ મૂકી અને ઉડાન ભરવા માટે તૈયાર થયા.
માત્ર ૧૩ મિનિટમાં ૧૫ કિમીની સફર
હેનરી પેકેટે પ્રયાગરાજથી ઉડાન ભરી અને નૈની જંકશન સુધીનું ૧૫ કિલોમીટરનું અંતર માત્ર ૧૩ મિનિટમાં કાપ્યું. આ કોઈ સામાન્ય ઉડાન નહોતી, પરંતુ સંદેશાવ્યવહારની દુનિયામાં એક વૈશ્વિક ક્રાંતિ હતી. આ પત્રો પર "ફર્સ્ટ એર મેઇલ" અને "ઉત્તર પ્રદેશ પ્રદર્શન, અલ્હાબાદ" ના સિક્કા મારવામાં આવ્યા હતા, જે આજે પણ ટિકિટ સંગ્રહકો માટે અમૂલ્ય છે.
દરેક પત્રની કિંમત અને ઉમદા હેતુ
રસપ્રદ વાત એ છે કે આ ખાસ એરમેઇલ સેવામાં પોતાનો પત્ર મોકલવા માટે લોકોએ '૬ આના' ફી ચૂકવી હતી. વજનના પ્રતિબંધોને કારણે માત્ર ૬,૫૦૦ પત્રો જ વિમાનમાં લઈ જઈ શકાયા હતા. આ ઐતિહાસિક ઉડાનમાંથી જે કંઈ પણ આવક થઈ, તે ઓક્સફોર્ડ-કેમ્બ્રિજ હોસ્ટેલના વિદ્યાર્થીઓના શિક્ષણ માટે દાનમાં આપવામાં આવી હતી.
વિશ્વ માટે માર્ગદર્શક બની ભારતની ઉડાન
પ્રયાગરાજની આ ઉડાન બાદ સમગ્ર વિશ્વમાં ટપાલ પહોંચાડવાની ઝડપી રીતો પર કામ શરૂ થયું. આજે જ્યારે આપણે સ્માર્ટફોન પર એક જ સેકન્ડમાં મેસેજ મોકલીએ છીએ, ત્યારે ૧૧૪ વર્ષ પહેલાં પ્રયાગરાજના આકાશમાં ગુંજેલી એ વિમાનની ગર્જનાને યાદ કરવી જોઈએ, જેણે દુનિયાને એકબીજાની નજીક લાવવાનો પાયો નાખ્યો હતો.