નુમાલીગઢ (આસામ) :ભારતે ઉર્જા સ્વનિર્ભરતા તરફ એક ક્રાંતિકારી ડગલું માંડ્યું છે. આસામના નુમાલીગઢમાં સ્થિત Assam Bio-Ethanol Private Limited (ABEPL) એ વાંસથી ઇથેનોલ બનાવવાની શરૂઆત કરીને દુનિયાને નવી દિશા ચીંધી છે. આ માત્ર એક ફેક્ટરી નથી, પરંતુ ખેતી અને આધુનિક ઉર્જા વિજ્ઞાનનો એવો સંગમ છે જે ૨૦૭૦ સુધીમાં ભારતને 'નેટ ઝીરો' કાર્બન ઉત્સર્જનના લક્ષ્ય તરફ લઈ જશે.
સામાન્ય રીતે ઇથેનોલ શેરડી કે મકાઈ જેવા ખાદ્ય પાકોમાંથી બનાવાય છે, પરંતુ નુમાલીગઢનો આ પ્લાન્ટ 2G (સેકન્ડ જનરેશન) ટેકનોલોજી પર આધારિત છે. અહીં વાંસનો ઉપયોગ કાચા માલ તરીકે થાય છે, જેનો અર્થ છે કે હવે ઇંધણ માટે ખાદ્ય સુરક્ષા સાથે કોઈ સમજૂતી કરવી પડશે નહીં. આ પ્લાન્ટ દર વર્ષે ૫ લાખ ટન વાંસનો ઉપયોગ કરીને આશરે ૪૯,૦૦૦ ટન હાઈ-ગ્રેડ ઇથેનોલ બનાવશે.
આ પ્રોજેક્ટ સાથે આગામી ત્રણ વર્ષમાં ૩૦,૦૦૦ થી વધુ ખેડૂતોને જોડવાનું લક્ષ્ય છે. ખાસ કરીને બંજર અને બિનઉપયોગી જમીન પર વાંસની ખેતી કરીને ખેડૂતો દર વર્ષે લાખોની કમાણી કરી શકશે. અત્યાર સુધીમાં ૪,૨૦૦ થી વધુ ખેડૂતો નોંધાયા છે અને મધ્યસ્થીઓ વગર સીધા તેમના ખાતામાં કરોડો રૂપિયા જમા કરવામાં આવ્યા છે.
ઝીરો વેસ્ટ અને મલ્ટી-પ્રોડક્ટ મોડલ: આ પ્લાન્ટ માત્ર ઇથેનોલ જ નહીં, પણ અન્ય મૂલ્યવાન બાય-પ્રોડક્ટ્સ પણ આપે છે:
• એસીટીક એસિડ: ૧૧,૦૦૦ ટન (ઔદ્યોગિક ઉપયોગ માટે)
• ફરફ્યુરલ: ૧૯,૦૦૦ ટન (પ્લાસ્ટિક અને દવા ઉદ્યોગ માટે)
• ગ્રીન પાવર: ૨૫ મેગાવોટ વીજળી (પ્લાન્ટ પોતાની જરૂરિયાત જાતે પૂરી કરશે)
• લિક્વિડ CO2: ૩૨,૦૦૦ ટન (ફૂડ ગ્રેડ)
વાંસ એ ઝડપથી વધતું ઘાસ છે જે પુષ્કળ કાર્બન શોષી લે છે. આ પ્રોજેક્ટથી આસામની ગ્રામીણ અર્થવ્યવસ્થામાં વાર્ષિક ૨૦૦ કરોડ રૂપિયાનો ઉમેરો થવાની આશા છે. સરકારના 'એક્ટ ઈસ્ટ' પોલિસી હેઠળ આ પ્રોજેક્ટ ઉત્તર-પૂર્વના રાજ્યો જેવા કે અરુણાચલ, નાગાલેન્ડ અને મેઘાલય માટે પણ વિકાસના નવા દ્વાર ખોલશે.