નવી દિલ્હી, તા. ૧૯: આજના આધુનિક યુગમાં લેપટોપ સામે કલાકો સુધી બેસી રહેવું અને સતત મોબાઈલનો ઉપયોગ કરવો એ જીવનશૈલીનો ભાગ બની ગયો છે. પરંતુ આ આદત પોતાની સાથે કમરનો દુખાવો, ખભાની જડતા અને ગરદનની સમસ્યાઓ જેવી ભેટ પણ લાવે છે. ભારત સરકારના આયુષ મંત્રાલયે આ શારીરિક તકલીફોથી મુક્તિ મેળવવા માટે 'ઉત્તન મંડુકાસન' (Uttana Mandukasana) ને શ્રેષ્ઠ ગણાવ્યું છે. આ એક અત્યંત સરળ છતાં શક્તિશાળી આસન છે, જે તમારા સ્વાસ્થ્યમાં મોટો સુધારો લાવી શકે છે.
શરીર માટે કેમ છે ફાયદાકારક?
'ઉત્તન મંડુકાસન' એટલે કે 'ઉભો કરેલો દેડકા જેવો પોઝ'. આ આસન કરવાથી કરોડરજ્જુ મજબૂત અને લવચીક બને છે, જેનાથી પીઠના દુખાવામાં તાત્કાલિક રાહત મળે છે. ખાસ કરીને જેમને ખભા અકડાઈ જવાની (Stiffness) સમસ્યા હોય, તેમના માટે આ આશીર્વાદરૂપ છે. તે છાતીના ભાગને ખોલે છે, જેથી ફેફસાંની ઓક્સિજન લેવાની ક્ષમતા વધે છે અને શ્વાસ લેવાની તકલીફમાં સુધારો થાય છે.
પાચન અને તણાવમાં રાહત
આ આસન દરમિયાન પેટના સ્નાયુઓ પર હળવું દબાણ આવે છે, જે પાચનક્રિયાને વેગ આપે છે અને ગેસ-અપચો જેવી સમસ્યાઓને દૂર રાખે છે. આ ઉપરાંત, તે શરીરમાં રક્ત પરિભ્રમણ સુધારીને માનસિક તણાવ ઓછો કરવામાં પણ મદદરૂપ સાબિત થાય છે.
કેવી રીતે કરશો આ અભ્યાસ?
૧. સૌથી પહેલા જમીન પર વજ્રાસનની મુદ્રામાં બેસો.
૨. હવે બંને હાથને કોણીએથી વાળીને માથાની પાછળ લઈ જાઓ.
૩. જમણા હાથની હથેળી ડાબા ખભા પર અને ડાબા હાથની હથેળી જમણા ખભા પર રહે તે રીતે ક્રોસમાં રાખો.
૪. કરોડરજ્જુ સીધી રાખી સામેની તરફ જુઓ અને ઊંડા શ્વાસ લો.
૫. આ સ્થિતિમાં ૨૦ થી ૩૦ સેકન્ડ સુધી રહો અને ત્યારબાદ ધીમેથી સામાન્ય અવસ્થામાં પાછા ફરો.
સાવચેતી રાખવી અનિવાર્ય
યોગ નિષ્ણાતોના મતે, આ આસન ખૂબ અસરકારક છે, પરંતુ જેમને ઘૂંટણ, પગની ઘૂંટી કે કમરની ગંભીર ઈજા હોય તેમણે આ આસન કરવાનું ટાળવું જોઈએ અથવા નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જોઈએ. સગર્ભા સ્ત્રીઓએ પણ આ આસન કરતા પહેલા ડોક્ટરની પરવાનગી લેવી જરૂરી છે.
જો તમે પણ રોજિંદા કામકાજ પછી થાક અને દુખાવો અનુભવો છો, તો આયુષ મંત્રાલય દ્વારા સૂચવેલું આ આસન તમારી દિનચર્યામાં ચોક્કસ સામેલ કરો.