લંડન: વિશ્વના સૌથી પ્રખ્યાત સંગ્રહાલયોમાંના એક, લંડનના બ્રિટિશ મ્યુઝિયમમાં ઈતિહાસ અને રાજનીતિનો મોટો ટકરાવ જોવા મળી રહ્યો છે. મ્યુઝિયમે તેના પ્રદર્શિત કેટલાક પ્રાચીન અવશેષો અને નકશાઓમાંથી 'પેલેસ્ટાઇન' શબ્દ હટાવવાનો નિર્ણય લીધો છે. મ્યુઝિયમનું માનવું છે કે હજારો વર્ષ જૂના ઇતિહાસ માટે આ શબ્દનો ઉપયોગ કરવો ઐતિહાસિક રીતે સચોટ નથી અને તે આધુનિક રાજકીય અસ્તિત્વનો ભ્રમ પેદા કરે છે.
વિવાદનું મૂળ: એક પત્ર અને નવી ઓળખ
આ ફેરફાર 'યુકે લોયર્સ ફોર ઇઝરાયલ' (UKLFI) દ્વારા મ્યુઝિયમના ડિરેક્ટરને લખવામાં આવેલા પત્ર બાદ કરવામાં આવ્યો છે.
•    યહૂદી ઇતિહાસનું રક્ષણ: પત્રમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે પ્રાચીન સમયના ઇતિહાસ માટે 'પેલેસ્ટાઇન' શબ્દ વાપરવો તે અનાક્રોનિક (સમયની દૃષ્ટિએ ખોટું) છે. આ શબ્દના સતત ઉપયોગથી પ્રાચીન ઇઝરાયલ અને જુડિયાના સામ્રાજ્યોનો ઇતિહાસ ઝાંખો પડી રહ્યો હતો.
•    નવો શબ્દ 'કનાન': હવે મ્યુઝિયમ ૨૦૦૦ થી ૩૦૦ બીસી (ઈ.સ. પૂર્વે) ના સમયગાળા માટે 'કનાન' અને 'કનાનીઓ' શબ્દનો ઉપયોગ કરશે, જે તે સમયના દક્ષિણ લેવન્ટ પ્રદેશ માટે વધુ સુસંગત માનવામાં આવે છે.
મ્યુઝિયમનો તર્ક: 'પેલેસ્ટાઇન' હવે તટસ્થ નથી
બ્રિટિશ મ્યુઝિયમના પ્રવક્તાએ સ્પષ્ટતા કરતા જણાવ્યું હતું કે, 'પેલેસ્ટાઇન' શબ્દ હવે માત્ર ભૌગોલિક વર્ણન રહ્યો નથી, પરંતુ તે એક ગાઢ રાજકીય ઓળખ બની ગયો છે.
•    યુએન પરિભાષા: મ્યુઝિયમ હવે નકશાઓ પર સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) દ્વારા સ્વીકૃત આધુનિક સીમાઓ જેમ કે ગાઝા, પશ્ચિમ કાંઠો, ઇઝરાયલ અને જોર્ડનનો ઉલ્લેખ કરશે.
•    સાંસ્કૃતિક ઓળખ: જ્યાં જરૂર જણાય ત્યાં 'પેલેસ્ટિનિયન' શબ્દનો ઉપયોગ માત્ર સાંસ્કૃતિક અથવા નૃવંશશાસ્ત્રીય ઓળખકર્તા તરીકે જ કરવામાં આવશે.
ઇતિહાસકારોમાં મતમતાંતર
આ નિર્ણયે ઇતિહાસકારો અને કાર્યકરોમાં નવી ચર્ચા છેડી દીધી છે. કેટલાક લોકો તેને ઇતિહાસ સુધારવાની પ્રક્રિયા ગણાવી રહ્યા છે, જ્યારે વિવેચકોનું કહેવું છે કે આ એક ચોક્કસ પક્ષની તરફેણમાં ઇતિહાસના પાનાઓમાંથી એક નામ ભૂંસી નાખવાનો પ્રયાસ છે. 'ધ ગાર્ડિયન' ના અહેવાલ મુજબ, હજારો વર્ષોના ફેરફારોને માત્ર એક જ નામ હેઠળ દર્શાવવા તે સાતત્યની ખોટી છાપ ઉભી કરે છે.
બ્રિટિશ મ્યુઝિયમ દ્વારા લેવામાં આવેલ આ પગલું આગામી સમયમાં શૈક્ષણિક અને રાજકીય ક્ષેત્રે કેટલા પડઘા પાડશે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.