નવી દિલ્હી: દિલ્હીની રહેવાસી સ્વાતિ જ્યારે પણ બાળપણમાં તેની કાકીને સફેદ ગણવેશમાં સજ્જ થઈને હોસ્પિટલ જતાં જોતી, ત્યારે તેની આંખોમાં એક અલગ જ ચમક આવી જતી. તે વિચારતી કે એક દિવસ તે પણ આ જ રીતે લોકોના દુખમાં સહભાગી થઈ તેમની સેવા કરશે. સ્વાતિ ભલે ડૉક્ટર ન બની શકી, પરંતુ તેણે તે રસ્તો પસંદ કર્યો જેના વિના કોઈ ડૉક્ટર, હોસ્પિટલ કે ઓપરેશન થિયેટર અધૂરું છે — અને તે છે નર્સિંગ. આજે સ્વાતિ એક પ્રતિષ્ઠિત બહુરાષ્ટ્રીય IT કંપનીના કોર્પોરેટ ક્લિનિકમાં પોતાની સેવાઓ આપી રહી છે અને વર્ષે લાખોનું પેકેજ મેળવે છે.
ભારતમાં હાલમાં 3.9 મિલિયનથી વધુ નર્સો કાર્યરત છે. આ આંકડો પ્રથમ દ્રષ્ટિએ મોટો લાગે, પરંતુ 1.4 અબજની વિશાળ વસ્તી સામે તે અત્યંત ઓછો છે. જાણીતા કાર્ડિયાક સર્જન ડૉ. દેવી પ્રસાદ શેટ્ટીના જણાવ્યા અનુસાર, યુએસ અને યુરોપ જેવા વિકસિત દેશોમાં દરેક ડૉક્ટર દીઠ 4 થી 5 નર્સો હોય છે. જો ભારત આ આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો સુધી પહોંચવા માંગતું હોય, તો હજુ પણ દેશમાં 20 લાખથી વધુ નવી નર્સોની તાતી જરૂરિયાત છે.
નર્સિંગમાં પ્રવેશ અને શૈક્ષણિક લાયકાત
જો તમે પણ ધોરણ 12 પછી આ ક્ષેત્રમાં કરિયર બનાવવા માંગો છો, તો ભારતીય નર્સિંગ કાઉન્સિલ (INC) દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત નીચેના કોર્સ ઉત્તમ વિકલ્પ છે:
    B.Sc. Nursing: 4 વર્ષનો ડિગ્રી કોર્સ, જે ધોરણ 12 સાયન્સ (PCB) પછી કરી શકાય છે. તે ગ્લોબલ લેવલે સૌથી વધુ માન્યતા ધરાવે છે.

    GNM (General Nursing and Midwifery): 3 વર્ષનો ડિપ્લોમા કોર્સ. આ કોર્સમાં આર્ટસ કે કોમર્સના વિદ્યાર્થીઓ પણ પ્રવેશ મેળવી શકે છે.
    ANM (Auxiliary Nurse Midwife): 2 વર્ષનો ટૂંકો ડિપ્લોમા કોર્સ, જે ગ્રામીણ આરોગ્ય સેવાઓ માટે વધુ અનુકૂળ છે.
કેવી રીતે મેળવવી નોકરી અને શું છે સ્કોપ?
નર્સિંગનો કોર્સ પૂર્ણ કર્યા પછી સરકારી હોસ્પિટલોમાં ભરતી માટેની સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ આપી શકાય છે. આ ઉપરાંત, ખાનગી સુપર-સ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલો હંમેશા કુશળ નર્સોની શોધમાં હોય છે. માત્ર હોસ્પિટલો જ નહીં, પણ હવે કોર્પોરેટ ઓફિસો, શાળાઓ, રિસર્ચ સેન્ટર્સ અને હોમ-કેર સર્વિસમાં પણ આકર્ષક પગાર સાથેની નોકરીઓ ઉપલબ્ધ છે. 'કરિયર કનેક્ટ'ના આ અંકમાં સ્પષ્ટ થાય છે કે નર્સિંગ એ માત્ર નોકરીનો વિકલ્પ નથી, પરંતુ ભવિષ્ય માટેની એક સિક્યોર અને માનવીય સંવેદના ધરાવતી કરિયર છે.