નવી દિલ્હી, તા.૨૩: ભારતના મુસ્લિમ સમુદાયમાં સામાજિક અને આર્થિક રીતે પછાત ગણાતા 'પાસમંડા મુસ્લિમો' માટે અનામતની માંગનો મુદ્દો હવે દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત એટલે કે સુપ્રીમ કોર્ટના ઉંબરે પહોંચ્યો છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચીની બેન્ચે આ મામલે એક મહત્વપૂર્ણ સુનાવણી હાથ ધરી હતી, જેણે દેશના રાજકીય અને સામાજિક વર્તુળોમાં નવી ચર્ચા છેડી દીધી છે.
શું છે સમગ્ર વિવાદ અને માંગ?
મોહમ્મદ વસીમ સૈફી દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી આ જાહેર હિતની અરજી (PIL) માં એવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે કે મુસ્લિમ સમાજમાં પણ જાતિ આધારિત ઉચ્ચ-નીચના ભેદભાવ છે. અરજીમાં માંગ કરવામાં આવી છે કે રંગનાથ મિશ્રા કમિશનની ભલામણો મુજબ પાસમંડા મુસ્લિમોને OBC શ્રેણી હેઠળ પેટા-વર્ગીકરણ કરીને ૧૦% અલગ અનામત આપવામાં આવે. આ વર્ગમાં વણકર, કસાઈ, લોહાર અને સફાઈ કામદારો જેવા હાંસિયામાં ધકેલાયેલા લોકોનો સમાવેશ થાય છે.
સુપ્રીમ કોર્ટના વેધક સવાલો
સુનાવણી દરમિયાન ચીફ જસ્ટિસે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે પૂછ્યું કે, "જો માત્ર પાસમંડા મુસ્લિમોને જ અનામત આપવામાં આવશે, તો અન્ય ગરીબ મુસ્લિમ સમુદાયોનું શું થશે? શું માત્ર એક જ જૂથને પ્રોત્સાહન આપવું અન્ય ગરીબ મુસ્લિમોના ભોગે યોગ્ય ગણાશે?" કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે OBC અનામત માત્ર સામાજિક જ નહીં પણ આર્થિક માપદંડો પર પણ આધારિત છે, તેથી આ માટે સચોટ અને નક્કર ડેટા હોવો અનિવાર્ય છે.
 
મુસ્લિમ સમાજનું આંતરિક માળખું (અરજી મુજબ):
•    અશરફ: ઉચ્ચ વર્ગ (સૈયદ, પઠાણ, મુઘલ), જેઓ પરંપરાગત રીતે પ્રભાવશાળી છે.
•    અજલાફ: મધ્યમ વર્ગ (કારીગરો અને વ્યવસાયિક જાતિઓ).
•    અરસલ: દલિત મુસ્લિમ (પરંપરાગત રીતે મેન્યુઅલ મજૂરી સાથે સંકળાયેલા).
એવો દાવો કરાયો છે કે પાસમંડા મુસ્લિમો કુલ મુસ્લિમ વસ્તીના ૮૦-૮૫% હોવા છતાં રાજકારણ અને શિક્ષણમાં તેમનું પ્રતિનિધિત્વ નહિવત છે.
 
હવે આગળ શું થશે?
અરજદારે કોર્ટ પાસે આ મુદ્દે વિગતવાર ડેટા અને નોંધ દાખલ કરવા માટે સમય માંગ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે હવે આ કેસની સુનાવણી ચાર અઠવાડિયા પછી નક્કી કરી છે. આ કેસને આંધ્રપ્રદેશના મુસ્લિમ અનામત સાથે જોડાયેલા કેસ સાથે જોડવાની પણ શક્યતા છે, જેની સુનાવણી બંધારણીય બેંચ કરી રહી છે.
આ સુનાવણીના પરિણામો ભવિષ્યમાં ભારતના અનામત માળખા અને લઘુમતી રાજકારણ પર મોટી અસર કરી શકે છે.