નવી દિલ્હી: ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના વ્યાપારી સંબંધોમાં એક નવો વળાંક આવ્યો છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર દ્વારા લાદવામાં આવેલા આકરા ટેરિફ અને સંરક્ષણવાદી નીતિઓ છતાં, ૨૦૨૫માં ભારત સામેની અમેરિકાની વેપાર ખાધ (Trade Deficit) છેલ્લા ૩૭ વર્ષના સૌથી ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. તાજેતરના સરકારી ડેટા મુજબ, આ તફાવત વધીને $૫૮.૨ અબજ થયો છે, જે દર્શાવે છે કે અમેરિકાના આકરા ટેક્સ પણ ભારતીય સામાનની માંગને રોકી શક્યા નથી.
પ્રોટેક્શનિઝમનું ગણિત ઊંધું પડ્યું
ટ્રમ્પ સરકાર દ્વારા વેપાર ખાધ ઘટાડવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે અનેક ભારતીય ઉત્પાદનો પર ઊંચા ટેરિફ લાદવામાં આવ્યા હતા. જોકે, નવા ડેટાએ સાબિત કર્યું છે કે આ નીતિઓ કારગત નીવડી નથી. ભારત હવે અમેરિકા માટે એક અનિવાર્ય વેપારી ભાગીદાર બની ગયું છે. અમેરિકન બજારમાં ભારતીય આઈટી સેવાઓ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને ટેક્સટાઈલની નિકાસમાં થયેલો વધારો આ રેકોર્ડબ્રેક ખાધ માટે મુખ્ય કારણ માનવામાં આવે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટનો 'ચોંકાવનારો' ચુકાદો અને આર્થિક સંકટ
આ દરમિયાન અમેરિકાની સુપ્રીમ કોર્ટે એક સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદો આપીને ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના ટેરિફના કાનૂની પાયાને જ હચમચાવી દીધો છે. અદાલતે આ ટેરિફને ગેરકાનૂની ઠેરવતા હવે વ્હાઇટ હાઉસ સામે બેવડું સંકટ ઊભું થયું છે. એક તરફ વેપાર ખાધ વધી રહી છે, તો બીજી તરફ અમેરિકાએ હવે વિવિધ દેશોને આશરે $૨૦૦ અબજ જેટલી માતબર રકમ 'ટેરિફ રિફંડ' તરીકે ચૂકવવી પડી શકે તેમ છે.
 
આંકડાની નજરે ભારત-અમેરિકા વેપાર:
•    કુલ વેપાર ખાધ: $૫૮.૨ અબજ (૨૦૨૫માં).
•    સમયગાળો: ૩૭ વર્ષમાં સૌથી વધુ.
•    સંભવિત રિફંડ: $૨૦૦ અબજ (વૈશ્વિક સ્તરે અમેરિકા પર દેવું).
•    મુખ્ય અસર: આયાત વેરો વધારવા છતાં અમેરિકાની નિર્ભરતા ઘટી નથી.
આગળની રાહ: પેક્સ સિલિકા (Pax Silica)
આર્થિક તણાવ વચ્ચે પણ બંને દેશોએ સહયોગના નવા દ્વાર ખોલ્યા છે. ભારત અને અમેરિકાએ તાજેતરમાં 'પેક્સ સિલિકા' (Pax Silica) જાહેરનામા પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે, જે ટેકનોલોજી અને સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રે બંને દેશોની ભાગીદારીને નવી ઊંચાઈએ લઈ જશે. નિષ્ણાતો માને છે કે વેપાર ખાધ વધવા છતાં, વ્યૂહાત્મક રીતે બંને દેશો એકબીજાની વધુ નજીક આવી રહ્યા છે.