કોચી: આજના ટેકનોલોજીના યુગમાં બાળકો સ્માર્ટફોન અને સોશિયલ મીડિયાના રવાડે ચડી રહ્યા છે, જે હવે તેમના માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે ગંભીર ખતરો બની રહ્યો છે. નેશનલ કાઉન્સિલ ઓફ સીબીએસઈ સ્કૂલ્સ (CBSE) અને કેરળની સીબીએસઈ સ્કૂલ્સ કાઉન્સિલે આ મુદ્દે લાલબત્તી ધરી છે. કાઉન્સિલે ૧૬ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના વિદ્યાર્થીઓ માટે એક સુવ્યવસ્થિત અને વય-આધારિત 'ડિજિટલ રેગ્યુલેટરી ફ્રેમવર્ક' બનાવવાની તાતી જરૂરિયાત વ્યક્ત કરી છે.
ચિંતાજનક વલણ અને માનસિક અસરો
કેરળના રાજ્યપાલ રાજેન્દ્ર આર્લેકરને સુપરત કરવામાં આવેલા વિગતવાર મેમોરેન્ડમમાં કાઉન્સિલના સેક્રેટરી જનરલ ઇન્દિરા રાજને જણાવ્યું હતું કે, બાળકોમાં 'ડિજિટલ ઓવરએક્સપોઝર' એટલે કે સ્ક્રીન સામે વધુ પડતો સમય વિતાવવો તે શૈક્ષણિક અને સામાજિક પડકાર બની રહ્યો છે. ગાઝિયાબાદમાં ત્રણ બહેનોના ઓનલાઈન દબાણને કારણે થયેલા કરુણ મૃત્યુ જેવી ઘટનાઓ આ કટોકટી કેટલી ગંભીર છે તેની સાબિતી આપે છે. શાળાઓમાં પણ વિદ્યાર્થીઓમાં ચિંતા, ચીડિયાપણું, ઊંઘમાં ખલેલ અને એકાગ્રતાનો અભાવ જોવા મળી રહ્યો છે.
કાઉન્સિલની મુખ્ય ભલામણો
કાઉન્સિલે માત્ર પ્રતિબંધ લાદવાને બદલે સંતુલિત અને વિકાસલક્ષી અભિગમ અપનાવવાની હિમાયત કરી છે. જેમાં મુખ્યત્વે:
•    શાળાના અભ્યાસક્રમમાં 'ડિજિટલ સાક્ષરતા' અને 'ડિજિટલ નાગરિકતા'ના પાઠ ભણાવવા.
•    માતાપિતા અને શાળાઓ વચ્ચે સંકલન સાધી બાળકોની ઓનલાઈન પ્રવૃત્તિઓ પર દેખરેખ રાખવી.
•    ટેકનોલોજી કંપનીઓ સાથે મળીને 'એજ વેરીફિકેશન' (વય-ચકાસણી) સિસ્ટમ મજબૂત બનાવવી.
•    સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પર બાળકોની દેખરેખ વિનાની ઍક્સેસ મર્યાદિત કરવી.
 
ડિજિટલ એડિક્શનના ભયાનક લક્ષણો:
•    સામાજિક નિવૃત્તિ: બાળકો લોકો સાથે મળવા-હળવાને બદલે રૂમમાં ભરાઈ રહે છે.
•    વર્તણૂકમાં ફેરફાર: વધુ પડતી ચિંતા અને નાની વાતોમાં ચીડિયાપણું આવવું.
•    શૈક્ષણિક પતન: ધ્યાનનો સમયગાળો (Attention Span) ઓછો થતા પરિણામ પર માઠી અસર.
•    સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ: આંખમાં તકલીફ અને ઊંઘની અનિયમિતતા.
 
કેરળ બનશે રોલ મોડેલ?
ઇન્દિરા રાજને આશા વ્યક્ત કરી છે કે કેરળ હંમેશા શૈક્ષણિક અને સામાજિક જાગૃતિમાં અગ્રેસર રહ્યું છે, તેથી આ કડક ડિજિટલ નિયમો લાગુ કરવામાં પણ તે દેશ માટે મોડેલ બની શકે છે. આ પગલાંથી ભવિષ્યની પેઢીને ભાવનાત્મક રીતે વધુ સક્ષમ અને જવાબદાર બનાવી શકાશે. કાઉન્સિલે રાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ આ મામલે રજૂઆત કરી છે જેથી સમગ્ર દેશના વિદ્યાર્થીઓની માનસિક સુખાકારી સુરક્ષિત કરી શકાય.