નવી દિલ્હી, તા. 24: ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના વેપાર સંબંધોમાં અત્યારે એક હાઈ-વોલ્ટેજ ડ્રામા ચાલી રહ્યો છે. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ એક તરફ ભારત પર ટેરિફ લાદવાની ધમકીઓ આપી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ ભારત પાસે 'કલમ 8' (Article 8) નામનું એવું હથિયાર છે જે ટ્રમ્પના તમામ દાવ ઊંધા પાડી શકે તેમ છે. યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટે તાજેતરમાં ટ્રમ્પના ટેરિફને ગેરકાયદેસર જાહેર કરતા ભારત હવે મજબૂત સ્થિતિમાં આવી ગયું છે.
શું છે આ 'કલમ 8' અને તે ભારતને કેવી રીતે બચાવશે?
ભારતે ખૂબ જ ચતુરતાપૂર્વક અમેરિકા સાથેના વચગાળાના વેપાર સોદામાં કલમ 8નો સમાવેશ કર્યો હતો. આ કલમ મુજબ:
•    જો કોઈ પણ દેશ તેના ટેરિફ (કર) માળખામાં ફેરફાર કરે છે, તો બીજો દેશ તેની તમામ જૂની પ્રતિબદ્ધતાઓ અને શરતો બદલવા માટે સ્વતંત્ર છે.
•    હવે જ્યારે યુએસ કોર્ટે ટ્રમ્પના ટેરિફ રદ કર્યા છે અને ટ્રમ્પે નવેસરથી 15% ટેરિફ લાદવાની વાત કરી છે, ત્યારે ભારત આ કલમનો ઉપયોગ કરીને અમેરિકા પાસેથી વધુ ફાયદા માગી શકે છે.
 
ભારત માટે સોનેરી તક: પોતાની શરતો પર સોદો
અગાઉના સોદામાં અમેરિકાને વધુ ફાયદો હતો, કારણ કે ભારતે અમેરિકન બદામ, વાઇન અને ઔદ્યોગિક માલ પર ટેરિફ ઘટાડવાનું અને $500 બિલિયનના માલની ખરીદીનું દબાણ સહન કર્યું હતું. પરંતુ હવે 'કલમ 8' ના જોરે ભારત નીચે મુજબના ફેરફારો કરી શકે છે:
1.    અમેરિકન કૃષિ ઉત્પાદનો પર ફરીથી ટેરિફ લાદવા.
2.    ઊર્જા અને વિમાનની ખરીદીની શરતોમાં ફેરફાર કરવો.
3.    ભારતીય નિકાસકારો માટે વધુ છૂટછાટો મેળવવી.
ટ્રમ્પની ધમકી અને ભારતની વ્યુહરચના
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ કલમ 8 ની તાકાતથી વાકેફ છે, તેથી જ તેમણે નામ લીધા વિના ભારતને ધમકાવવાનું શરૂ કર્યું છે કે જો ભારત સોદામાંથી પીછેહઠ કરશે તો પરિણામ ગંભીર આવશે. જોકે, ભારતે અત્યારે વાટાઘાટો મુલતવી રાખીને 'થોભો અને રાહ જુઓ' ની નીતિ અપનાવી છે. ભારત જાણે છે કે જો તે અત્યારે કડક વલણ અપનાવશે, તો ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રને ટેબલ પર આવવું જ પડશે.
નિષ્ણાતોનું શું કહેવું છે?
શેરબજાર અને વ્યક્તિગત નાણાકીય બાબતોના નિષ્ણાત પ્રમોદ કુમાર તિવારીના મતે, આ સોદો ભારત માટે અત્યંત મહત્વનો છે. ભારત તેની વેપાર ખાધ ઘટાડવા અને સ્થાનિક ઉત્પાદનોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે આ કાનૂની વળાંકનો પૂરો લાભ લેવા માંગે છે.
હવે જોવાનું એ રહેશે કે ભારત આ 'બ્રહ્માસ્ત્ર'નો ઉપયોગ કરીને ટ્રમ્પને પોતાની શરતો માનવા મજબૂર કરે છે કે પછી બંને દેશો વચ્ચે વેપાર યુદ્ધ વધુ ઉગ્ર બને છે.