નવી દિલ્હી, તા. 24: આજની પેઢી એટલે કે 'જનરેશન ઝેડ' (જેમનો જન્મ અંદાજે 1997 થી 2012 વચ્ચે થયો છે) તેમના બિન્દાસ અંદાજ માટે જાણીતી છે, પરંતુ જ્યારે વાત લગ્ન કે લાંબા ગાળાના સંબંધોની આવે છે ત્યારે તેઓ પીછેહઠ કરતા જોવા મળે છે. શું તેઓ ખરેખર લગ્નથી ડરે છે? જાણીતા મનોચિકિત્સક ડૉ. પવિત્ર શંકરના મતે, આ પેઢી પ્રેમથી દૂર નથી ભાગી રહી, પરંતુ સંબંધોને જોવાની તેમની રીત સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગઈ છે.
વ્યવહારુ અભિગમ કે મનનો ડર?
ડૉ. શંકર સમજાવે છે કે આજના યુવાનો અગાઉની પેઢીઓની જેમ માત્ર લાગણીમાં વહીને નિર્ણયો લેતા નથી. તેઓ વધુ વ્યવહારુ (Practical) બન્યા છે. 'પ્રતિબદ્ધતાનો ડર' (Fear of Commitment) પાછળ કેટલાક મનોવૈજ્ઞાનિક અને સામાજિક કારણો જવાબદાર છે:
•    સોશિયલ મીડિયાનો પ્રભાવ: ઈન્સ્ટાગ્રામ અને ડેટિંગ એપ્સના યુગમાં 'વધુ સારા વિકલ્પ'ની શોધ ક્યારેય પૂરી થતી નથી, જે યુવાનોને એક વ્યક્તિ સાથે સ્થિર થતા રોકે છે.
•    કારકિર્દીનું દબાણ: આ પેઢી માટે આર્થિક સ્વતંત્રતા અને કરિયરની સફળતા સૌથી ઉપર છે. લગ્નને તેઓ ઘણીવાર પોતાની પ્રગતિમાં અવરોધ તરીકે જુએ છે.
•    નાણાકીય અસ્થિરતા: મોંઘવારી અને અનિશ્ચિત નોકરીઓના કારણે યુવાનોને લાગે છે કે તેઓ હજુ પરિવારની જવાબદારી ઉઠાવવા માટે આર્થિક રીતે સક્ષમ નથી.
 
સંબંધોમાં વધતી અસુરક્ષા
મનોચિકિત્સકના મતે, જનરેશન ઝેડ કોઈપણ સંબંધમાં જોડાતા પહેલા તેના પરિણામો વિશે ઊંડાણપૂર્વક વિચારે છે. લગ્ન બાદ વધતા છૂટાછેડાના કિસ્સાઓ અને આસપાસના તૂટતા સંબંધોને જોઈને તેમની અંદર એક પ્રકારની અસુરક્ષા પેદા થઈ છે. તેઓ 'કોમિટમેન્ટ' ને જેલ માનવાને બદલે પોતાની આઝાદી અને માનસિક શાંતિને વધુ મહત્વ આપે છે.
પ્રતિબદ્ધતાની નવી વ્યાખ્યા
આજનો યુવા વર્ગ લગ્નને માત્ર એક સામાજિક રિવાજ તરીકે સ્વીકારવા તૈયાર નથી. તેમના માટે પાર્ટનર એટલે કે જે તેમની કારકિર્દી, શોખ અને વ્યક્તિગત જગ્યા (Personal Space) ને સમજે. જ્યાં સુધી આવો સાથી ન મળે ત્યાં સુધી તેઓ 'સિંગલ' રહેવું અથવા 'લિવ-ઈન' માં રહેવું વધુ પસંદ કરે છે.
ટૂંકમાં, જનરેશન ઝેડ લગ્નથી ડરતી નથી, પણ તે ખોટા વ્યક્તિ સાથે બંધાવા કે અધૂરી તૈયારી સાથે જવાબદારી લેવા માંગતી નથી. તેઓ સંબંધોમાં 'ક્વોન્ટિટી' કરતા 'ક્વોલિટી' ને વધુ મહત્વ આપી રહ્યા છે.