નવી દિલ્‍હી તા.૨૫: લોકસભાના સ્‍પીકર ઓમ બિરલાએ ગઈ કાલે ૬૪ દેશો સાથે પાર્લમેન્‍ટરી ફ્રેન્‍ડશિપ ગ્રુપ્‍સ (PFG)ની રચના કરી છે. આ જૂથોનો ઉદ્દેશ અન્‍ય દેશો સાથે સંસદીય કૂટનીતિને મજબૂત બનાવવાનો અને વૈશ્વિક મંચ પર ભારતની સંસદના સંયુક્‍ત લોકશાહી અવાજને રજૂ કરવાનો છે.

લોકસભાના અધ્‍યક્ષ ઓમ બિરલાએ ૬૦ થી વધુ દેશો સાથે સંસદીય મિત્રતા જૂથોની રચનાને મંજૂરી આપી છે. આ જૂથોમાં શાસક અને વિપક્ષી બંને પક્ષોના અગ્રણી નેતાઓનો સમાવેશ થાય છે. આ જૂથો સંસદથી સંસદ અને વિશ્વભરના દેશો સાથે લોકોથી લોકો વચ્‍ચેના જોડાણને પ્રોત્‍સાહન આપશે. ઓપરેશન સિદૂર બાદ, સરકારે ઘણા દેશોમાં સમાન પ્રતિનિધિમંડળો મોકલ્‍યા.

આ મિત્રતા જૂથોમાં વિવિધ રાજકીય પક્ષોના સાંસદોનો સમાવેશ થાય છે, આમ વૈશ્વિક મંચ પર ભારતીય લોકશાહીના બહુપક્ષીય અને સમાવેશી સ્‍વભાવને પ્રદર્શિત કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. અગ્રણી સાંસદોમાં રવિશંકર પ્રસાદ, પી. ચિદમ્‍બરમ, રામ ગોપાલ યાદવ, ટી.આર. બાલુ, ગૌરવ ગોગોઈ, કનિમોઝી, મનીષ તિવારી, ડેરેક ઓ'બ્રાયન, અસદુદ્દીન ઓવૈસી, અખિલેશ યાદવ, સુપ્રિયા સુલે, શશિ થરૂર અને અનુરાગ ઠાકુરનો સમાવેશ થાય છે.

રામ ગોપાલ યાદવ, ગૌરવ ગોગોઈ, કનિમોઝી કરુણાનિધિ, મનીષ તિવારી, ડેરેક ઓ'બ્રાયન, રાજીવ પ્રતાપ રૂડી, સંજય સિહ, બૈજયંત પાંડા, નિશિકાંત દુબે, ભર્તૃહરિ મહતાબ, ડી. પુરંદેશ્વરી, સંજય કુમાર ઝા, હેમા માલિની અને પ્રફુલ્‍લ પટેલ જેવા અન્‍ય અગ્રણી નેતાઓ પણ મુખ્‍ય દેશો સાથે આ જૂથોનું નેતૃત્‍વ કરશે. ઓપરેશન સિદૂર પછી, વડા પ્રધાન નરેન્‍દ્ર મોદી દ્વારા શરૂ કરાયેલી બહુ-પક્ષીય પહેલની શ્રેણીમાં આ પહેલ બીજી છે, જેમાં ભારતે આતંકવાદ સામે નિર્ણાયક કાર્યવાહી કરી હતી.

જે દેશો સાથે આ મિત્રતા જૂથો બનાવવામાં આવ્‍યા છે તેમાં શ્રીલંકા, જર્મની, ન્‍યુઝીલેન્‍ડ, સ્‍વિટ્‍ઝર્લેન્‍ડ, દક્ષિણ આફ્રિકા, ભૂતાન, સાઉદી અરેબિયા, ઇઝરાયલ, માલદીવ, યુનાઇટેડ સ્‍ટેટ્‍સ, રશિયા, યુરોપિયન સંસદ, દક્ષિણ કોરિયા, નેપાળ, યુનાઇટેડ કિગડમ, ફ્રાન્‍સ, જાપાન, ઇટાલી, ઓમાન, ઓસ્‍ટ્રેલિયા, ગ્રીસ, સિગાપોર, બ્રાઝિલ, વિયેતનામ, મેક્‍સિકો, ઈરાન અને યુએઈનો સમાવેશ થાય છે.

આ જૂથોનો હેતુ સંસદસભ્‍યો વચ્‍ચે સીધો સંચાર વધારવા, કાયદાકીય અનુભવોનું આદાનપ્રદાન કરવાનો અને દ્વિપક્ષીય સંબંધોને ગાઢ બનાવવાનો છે. તેઓ વેપાર, ટેકનોલોજી, સામાજિક નીતિ, સંસ્‍કૃતિ અને વૈશ્વિક પડકારો જેવા વિવિધ મુદ્દાઓ પર સંકલિત સંવાદને પણ પ્રોત્‍સાહન આપશે. આ જૂથો દ્વારા, સંસદીય રાજદ્વારી પરંપરાગત રાજદ્વારીની સમાંતર એક અસરકારક પ્‍લેટફોર્મ તરીકે ઉભરી આવશે, જે સંસદ-થી-સંસદ અને લોકો-થી-લોકોના સંપર્કોને મજબૂત બનાવશે.

પ્રથમ તબક્કામાં, ૬૦ થી વધુ દેશો સાથે મિત્રતા જૂથો બનાવવામાં આવ્‍યા છે, જેમાં ભવિષ્‍યમાં વધુ દેશોનો સમાવેશ કરવાની યોજના છે. ભારતની રાજદ્વારી વ્‍યૂહરચનાના કાયમી અને મજબૂત સ્‍તંભ તરીકે સંસદીય ભાગીદારી સ્‍થાપિત કરવા માટે આ પહેલ મહત્‍વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

આ સંદર્ભમાં કેન્‍દ્રીય સંસદીય બાબતોના પ્રધાન કિરેન રિજિજુએ સોશ્‍યલ મીડિયા પ્‍લેટફોર્મ X પર જણાવ્‍યું હતું કે ઑપરેશન સિદૂરની સફળતા પછી વડા પ્રધાન નરેન્‍દ્ર મોદીએ ભારત અને અન્‍ય દેશો વચ્‍ચે સંવાદ વધારવા માટે PFGની રચના કરવાનો પ્રસ્‍તાવ મૂક્‍યો હતો. હવે લોકસભાના અધ્‍યક્ષે એની રચના કરી છે.

લોકસભા અને રાજ્‍યસભાનાં કુલ ૬૪ જૂથોમાં ૭૦૪ સંસદસભ્‍યો છે. દરેક ગ્રુપમાં એક નેતા અને ૧૦ સભ્‍યો છે. આમાં ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP)ના સૌથી વધુ ૩૦ ગ્રુપ-નેતાઓ છે. કોન્‍ગ્રેસના ૧૦, સમાજવાદી પાર્ટી, દ્રવિડ મુન્નેત્ર કઝઘમ (DMK) અને તૃણમૂલ કોન્‍ગ્રેસ (TMC)ના ૩-૩ સંસદસભ્‍યોને ગ્રુપ-નેતા બનાવવામાં આવ્‍યા છે.

BJPના ગ્રુપ-નેતાઓમાં હેમા માલિની, મનોજ તિવારી અને નિશિકાંત દુબે જેવી અગ્રણી હસ્‍તીઓનો સમાવેશ થાય છે. કોન્‍ગ્રેસના શશી થરૂર, TMCના અભિષેક બેનર્જી અને ઓલ ઇન્‍ડિયા મજાલિસ-એ-ઇત્તેહાદુલ મુસ્‍લિમીન (AIMIM)ના વડા અસદુદ્દીન ઓવૈસીને પણ ગ્રુપ-નેતા તરીકે નિયુક્‍ત કરવામાં આવ્‍યા છે. જોકે આ ગ્રુપના સભ્‍યો કેવી રીતે કાર્ય કરશે એની ઔપચારિક વિગતો હજી સુધી આપવામાં આવી નથી.

આ પહેલાં ૨૦૨૫ની ૧૭ મેએ કેન્‍દ્ર સરકારે ઓપરેશન સિદૂર પછી વૈશ્વિક સ્‍તરે ભારતનું પ્રતિનિધિત્‍વ કરવા માટે ૫૯ સભ્‍યોના પ્રતિનિધિમંડળની જાહેરાત કરી હતી. આ પ્રતિનિધિમંડળમાં ૫૧ નેતાઓ અને ૮ રાજદૂતોનો સમાવેશ થતો હતો. આ પ્રતિનિધિમંડળે વિશ્વભરના ૩૩ દેશોની મુલાકાત લીધી હતી અને ઑપરેશન સિદૂર અને પાકિસ્‍તાન પ્રાયોજિત આતંકવાદ પર ભારતનો અભિપ્રાય રજૂ કર્યો હતો.