તેહરાન: ૨૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ ઈરાને ઇઝરાયેલ અને અમેરિકાના સતત હુમલાઓના વિરોધમાં એક એવો આકરો નિર્ણય લીધો છે જેણે સમગ્ર વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થાને હચમચાવી દીધી છે. ઈરાને વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતા ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ને સંપૂર્ણપણે બંધ કરવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી દીધી છે. ઈરાન આ રસ્તાને દુનિયા સામે એક ‘ઓઈલ બોમ્બ’ તરીકે વાપરી રહ્યું છે. ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સે (IRGC) આ સાંકડા સમુદ્રી માર્ગ પર પોતાની અત્યાધુનિક મિસાઈલો અને જંગી યુદ્ધ જહાજો તહેનાત કરી દીધા છે, જેના કારણે ખાડી દેશોમાંથી થતી તેલ અને ગેસની નિકાસ રાતોરાત ઠપ્પ થઈ ગઈ છે.

નિષ્ણાતોના મતે, ઈરાનનું આ પગલું વૈશ્વિક ઉર્જા સંકટને નોંતરનારું સાબિત થશે. સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ એટલો સાંકડો માર્ગ છે કે જહાજોને પસાર થવા માટે માત્ર ૩ કિલોમીટર જેટલી જ જગ્યા મળે છે, અને ઈરાને આ ભૌગોલિક સ્થિતિનો હથિયાર તરીકે ઉપયોગ કર્યો છે. વિશ્વનો ૨૫ ટકા જેટલો તેલ અને ગેસનો પુરવઠો આ એકમાત્ર રસ્તા પર નિર્ભર છે. આ માર્ગ બંધ થવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલ (બ્રેન્ટ ક્રૂડ) ની કિંમત રોકેટ ગતિએ વધીને ૧૫૦ ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર કરી જવાની શક્યતા છે, જે વિકસિત અને વિકાસશીલ દેશોના બજેટને વેરવિખેર કરી નાખશે.

ભારત માટે આ સમાચાર અત્યંત ચિંતાજનક છે, કારણ કે ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું ૮૦ ટકાથી વધુ તેલ આયાત કરે છે અને તેનો મોટો હિસ્સો આ જ માર્ગેથી આવે છે. જો લાંબા સમય સુધી આ નાકાબંધી ચાલુ રહેશે, તો ભારતમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજી ગેસના ભાવમાં અસહ્ય વધારો થઈ શકે છે, જેની સીધી અસર ટ્રાન્સપોર્ટેશન અને ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવ પર પડશે. મોંઘવારીનો આ નવો રાક્ષસ ભારતીય અર્થતંત્રના વિકાસ દરને ધીમો પાડી શકે છે. ભારત સરકાર હવે વૈકલ્પિક માર્ગો અને અન્ય દેશો સાથે તેલ પુરવઠા માટે રાજદ્વારી સ્તરે મંત્રણાઓ તેજ કરે તેવી અપેક્ષા છે.

ઈરાન અને પશ્ચિમી દેશો વચ્ચેનો આ તણાવ હવે નિર્ણાયક તબક્કે પહોંચ્યો છે. અમેરિકા અને તેના સહયોગી દેશો આ માર્ગને ખુલ્લો કરાવવા માટે સૈન્ય કાર્યવાહી કરે તેવી પૂરેપૂરી સંભાવના છે, જે સીધી રીતે ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધ તરફ દોરી જઈ શકે છે. જો સમુદ્રમાં યુદ્ધ ફાટી નીકળશે, તો માત્ર તેલ જ નહીં પણ સમગ્ર વિશ્વનો વેપાર ઠપ્પ થઈ જશે. અત્યારે સમગ્ર વિશ્વની નજર યુએન સિક્યુરિટી કાઉન્સિલ અને મહાસત્તાઓ પર ટકેલી છે કે તેઓ આ ‘એનર્જી ઈમરજન્સી’ માંથી દુનિયાને કેવી રીતે બહાર કાઢે છે.