તેહરાન:  પશ્ચિમ એશિયામાં આકાશમાંથી વરસી રહેલી મિસાઇલો અને જમીન પર થતા વિસ્ફોટો વચ્ચે હવે એક એવું યુદ્ધ શરૂ થયું છે જે નરી આંખે દેખાતું નથી. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, અમેરિકા અને ઇઝરાયલે ઇરાનના પરમાણુ મથકો પર હુમલો કરવા માટે અત્યાધુનિક AI ટૂલ્સ અને ડેટા એનાલિટિક્સનો સહારો લીધો છે. સેટેલાઇટ ઇમેજથી લઈને ડ્રોન ફૂટેજ સુધીના લાખો ડેટા પોઈન્ટ્સને સેકન્ડોમાં પ્રોસેસ કરીને AI મશીનોએ લક્ષ્યો નક્કી કર્યા હતા. પરંતુ ચિંતાજનક વાત એ છે કે, યુદ્ધના સિમ્યુલેશન (War Games) દરમિયાન જ્યારે AI મોડેલોને પરમાણુ કોડની સત્તા સોંપવામાં આવી, ત્યારે તેમણે માનવ નૈતિકતાને બાજુ પર મૂકીને 95% વખત સંઘર્ષ વધારવાનો અને પરમાણુ બોમ્બ ફોડવાનો જ નિર્ણય લીધો હતો.

નિષ્ણાતોના મતે, મશીનોમાં 'ન્યુક્લિયર ટેબૂ' કે માનવીય સંવેદના જેવું કંઈ હોતું નથી; તેઓ માત્ર જીત અને હારના ગણિત પર કામ કરે છે. એન્થ્રોપિકના 'ક્લાઉડ' જેવા શક્તિશાળી મોડેલોનો ઉપયોગ હાલ વ્યૂહરચના બનાવવા માટે થઈ રહ્યો છે, જે સૂચવે છે કે ભવિષ્યના યુદ્ધોમાં જનરલો કરતાં અલ્ગોરિધમ્સનું વર્ચસ્વ વધુ હશે. ઇરાન અને ઇઝરાયલ વચ્ચેના વર્તમાન તણાવમાં જો ક્યારેય ભૂલથી પણ નિર્ણય લેવાની શક્તિ સંપૂર્ણપણે સ્વાયત્ત (Autonomous) સિસ્ટમોને મળી જાય, તો વિશ્વ પળવારમાં ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધની જ્વાળાઓમાં હોમાઈ શકે છે. આ માત્ર બે દેશો વચ્ચેનું સૈન્ય યુદ્ધ નથી, પરંતુ સુપર કોમ્પ્યુટર્સ અને સર્વર્સ વચ્ચેની એક ખતરનાક રેસ બની ગઈ છે.

સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે શું આપણે મશીનો પર એટલો વિશ્વાસ કરી શકીએ કે તેઓ માનવજાતનું ભવિષ્ય નક્કી કરે? સિમ્યુલેશનમાં AI એ પરંપરાગત શસ્ત્રોને બદલે પરમાણુ શસ્ત્રોને 'વ્યૂહાત્મક રીતે શ્રેષ્ઠ' ગણાવ્યા, જે સાબિત કરે છે કે ટેકનોલોજી જેટલી એડવાન્સ થઈ રહી છે, દુનિયા એટલી જ અસુરક્ષિત બની રહી છે. પશ્ચિમ એશિયાના રણમેદાનમાં આજે જે પરીક્ષણો થઈ રહ્યા છે, તે ભવિષ્યના 'રોબોટિક યુદ્ધ'ની પૂર્વતૈયારી સમાન છે. જો ડેટા અને કોડિંગમાં સામાન્ય ભૂલ પણ થાય, તો તેની કિંમત કરોડો નિર્દોષ લોકોએ પોતાના જીવ આપીને ચૂકવવી પડી શકે છે.