તેહરાન/બેરૂત: મધ્ય પૂર્વમાં પરિસ્થિતિ અત્યંત સ્ફોટક અને કાબૂ બહાર જઈ રહી હોય તેવા દ્રશ્યો સર્જાયા છે. ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીના અવસાન બાદ તેમના સ્મરણાર્થે તેહરાનમાં ત્રણ દિવસીય સમારોહ શરૂ થાય તે પહેલા જ ઈઝરાયેલી સંરક્ષણ દળો (IDF) એ ઈરાન પર અત્યાર સુધીનો સૌથી ભીષણ હુમલો કર્યો છે. ઈઝરાયેલી વાયુસેનાએ તેહરાન, કારાજ, શિરાઝ અને તબરીઝ સહિતના ડઝનબંધ શહેરોમાં આતંકવાદી શાસન સાથે જોડાયેલા બાસીજ અને આંતરિક સુરક્ષા કમાન્ડ સેન્ટરો પર મિસાઈલમારો કર્યો છે. IDF ના દાવા મુજબ, છેલ્લા ૨૪ કલાકમાં સેંકડો ફાઇટર જેટ્સે ઉડાન ભરીને ઈરાનના અંદાજે ૩૦૦ બેલિસ્ટિક મિસાઈલ લોન્ચર્સ અને હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓને નિષ્ક્રિય કરી દીધી છે, જેના કારણે તેહરાનનું આકાશ ધુમાડાના ગોટાથી છવાઈ ગયું છે.

લેબનોનની રાજધાની બેરૂતમાં પણ સ્થિતિ લોહીલુહાણ બની છે. ઈઝરાયેલી વાયુસેનાએ હિઝબુલ્લાહના ગઢ ગણાતા દક્ષિણ ઉપનગરો અને ટાયર-સિડોન પ્રદેશોમાં આશરે ૬૦ જેટલા આતંકવાદી ઠેકાણાઓને જમીનદોસ્ત કર્યા છે. આ હુમલામાં હિઝબુલ્લાહના શસ્ત્ર ભંડારો, કમાન્ડ સેન્ટરો અને મિસાઈલ લોન્ચિંગ પેડ્સને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા છે. બીજી તરફ, ઈરાકની ભૂમિ પર પણ યુદ્ધની આંચ પહોંચી છે, જ્યાં સુલેમાનિયાહમાં ભૂતપૂર્વ યુએન મુખ્યાલયની ઈમારત પર ડ્રોન હુમલો થતા ભારે નુકસાન થયું છે. ઈરાની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ (IRGC) એ દાવો કર્યો છે કે તેમણે ઈરાનના આકાશમાં ત્રણ અમેરિકન 'હર્મેસ' ડ્રોનને તોડી પાડ્યા છે, જે દર્શાવે છે કે આ જંગ હવે માત્ર મિસાઈલ પૂરતો મર્યાદિત ન રહેતા ઈલેક્ટ્રોનિક અને ડ્રોન વોરફેરમાં ફેરવાઈ ગયો છે.

ભૌગોલિક-રાજકીય સ્તરે આ યુદ્ધ હવે આર્થિક યુદ્ધ તરફ વળ્યું છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સ્પેનને વેપાર બંધ કરવાની ખુલ્લી ધમકી આપી છે, કારણ કે સ્પેને ઈરાન પર હુમલા માટે અમેરિકી વિમાનોને પોતાના એરપોર્ટનો ઉપયોગ કરવા દેવાનો ઈનકાર કર્યો છે. આ દરમિયાન, ઈરાને વૈશ્વિક વેપાર માટે અત્યંત મહત્વની એવી 'હોર્મુઝની સામુદ્રધુની' (Strait of Hormuz) પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ હોવાનો દાવો કર્યો છે. આ માર્ગ બંધ થવાથી વિશ્વના ક્રૂડ ઓઈલ અને એલએનજી પુરવઠા પર ગંભીર અસર પડી શકે છે, જેના કારણે ચીને બંને પક્ષોને તાત્કાલિક વાટાઘાટો શરૂ કરવા અપીલ કરી છે. રિપબ્લિકન નેતાઓએ આ હુમલાઓને વાજબી ઠેરવતા કહ્યું છે કે ઈરાન તરફથી નિકટવર્તી ખતરો હોવાથી આ 'પ્રી-એમ્પટિવ સ્ટ્રાઈક' જરૂરી હતી.

વર્તમાન સ્થિતિ મુજબ, તેહરાનના ગ્રાન્ડ મોસલામાં આજે રાત્રે ભારતીય સમય મુજબ ૧૦ વાગ્યે ખામેનીની યાદમાં સમારોહ યોજાનાર છે, પરંતુ ઈઝરાયેલના સતત બોમ્બમારાને કારણે અંતિમ સંસ્કારની યોજનાઓ પર અનિશ્ચિતતાના વાદળો છવાયા છે. ઈરાનની મધ્યમાં આવેલી ઈમારતો ખંડેરમાં ફેરવાઈ ગઈ છે અને લાખો નાગરિકો બંકરોમાં આશરો લઈ રહ્યા છે. જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ લાંબો સમય બંધ રહેશે તો એશિયા સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં પેટ્રોલિયમ પેદાશોના ભાવ આસમાને પહોંચશે અને વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં મોટી સુનામી આવી શકે છે. ભારત સરકાર પણ આ સમગ્ર સ્થિતિ પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહી છે, કારણ કે હજારો ભારતીય નાવિકો અને નાગરિકો અત્યારે આ સંઘર્ષના ક્ષેત્રમાં ફસાયેલા છે.