નવી દિલ્‍હી, તા.૬: પશ્‍ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંકટની અસર હવે ભારતીય નિકાસકારો પર પડી રહી છે. ઈરાન અને ઈઝરાયલ/યુએસએ વચ્‍ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે પશ્‍ચિમ એશિયામાં ઘણા મુખ્‍ય શિપિંગ રૂટ બંધ થઈ ગયા છે. સુરક્ષા ચિંતાઓને કારણે જહાજો આ પ્રદેશને ટાળી રહ્યા છે. ભારત અને ગલ્‍ફ દેશો મોટા પાયે વેપાર કરે છે. ગલ્‍ફ કોઓપરેશન કાઉન્‍સિલ (GCC) ભારતનો સૌથી મોટો વેપારી બ્‍લોક છે. ૨૦૨૪-૨૫માં બંને દેશો વચ્‍ચે દ્વિપક્ષીય વેપાર $૧૭૮.૫૬ બિલિયન હતો, જે ભારતના વૈશ્વિક વેપારના ૧૫.૪૨%નું પ્રતિનિધિત્‍વ કરે છે. જોકે, પશ્‍ચિમ એશિયામાં સંકટને કારણે, ભારતીય બંદરો પર નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં માલ અટવાઈ ગયો છે.

નિષ્‍ણાતોને ટાંકીને ET ના એક અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે નિકાસકારો ભારે ફી ચૂકવવાથી બચવા માટે આ માલ પરત મોકલી રહ્યા છે. લગભગ ૩૮,૦૦૦ કન્‍ટેનર બંદરો પર અટવાઈ ગયા છે, અને તેમાંથી લગભગ અડધા પાછા બોલાવવામાં આવી રહ્યા છે. આ માલ સ્‍થાનિક બજારમાં સંગ્રહિત અથવા વેચાઈ રહ્યો છે. ફળો અને શાકભાજી અને દવાઓ જેવા નાશવંત માલને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી રહી છે.

$૨,૦૦૦ સરચાર્જ : આફ્રિકાના કેપ ઓફ ગુડ હોપ દ્વારા પશ્‍ચિમી દેશોમાં માલ મોકલવો મોંઘો છે. એક સરકારી અધિકારીએ જણાવ્‍યું હતું કે નિકાસકારો કાર્ગો પાછો મેળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, આ પ્રક્રિયા દરેક કેસના આધારે લાગુ કરવામાં આવી રહી છે. ઈરાન દાવો કરે છે કે તે ફક્‍ત અમેરિકન, ઇઝરાયલી અને યુરોપિયન જહાજોને લક્ષ્ય બનાવી રહ્યું છે, પરંતુ નિકાસકારો અને શિપિંગ કંપનીઓ સતર્ક રહી છે. ઘણી શિપિંગ કંપનીઓ શિપમેન્‍ટ રદ કરી રહી છે અથવા ભારે સરચાર્જ વસૂલ કરી રહી છે.

* પશ્‍ચિમ એશિયામાં કટોકટીને કારણે ઘણા શિપિંગ રૂટ બંધ છે.

* બંદરોએ શિપમેન્‍ટ સ્‍વીકારવાનું બંધ કરી દીધું છે અને ભારે ફી વસૂલ કરી રહ્યા છે.

* ઘણા નિકાસકારોને તેમનો માલ પાછો ખેંચવો પડી રહ્યો છે.

એક નિકાસકારે કહ્યું કે $૨,૦૦૦ સરચાર્જ નિકાસને ખોટ કરતો વ્‍યવસાય બનાવી રહ્યો છે. ફળો અને શાકભાજીની નિકાસ કરતા પુણે સ્‍થિત એક વેપારીએ કહ્યું કે જો આ પરિસ્‍થિતિ ચાલુ રહેશે, તો તેમણે સ્‍થાનિક બજારમાં તેમનો માલ વેચવો પડશે. કોલકાતા સ્‍થિત એક એન્‍જિનિયરિંગ નિકાસકારે જણાવ્‍યું હતું કે તેમના ચાર કન્‍ટેનર નવી મુંબઈના JNPT બંદર પર અટવાયેલા છે. બે દોહા, કતાર અને બે ઇજિપ્ત માટે નિર્ધારિત છે.

સરકાર શું કરી રહી છે? : નિકાસકારે જણાવ્‍યું હતું કે પશ્‍ચિમ એશિયાઈ બજાર માટે ઉત્‍પાદિત માલ અન્‍યત્ર વેચી શકાતો નથી કારણ કે તેમની વિશિષ્ટતાઓ અલગ છે. બીજી સમસ્‍યા એ છે કે ગંતવ્‍ય બંદર પર ડિલિવરી કોણ લેશે. આ જ કારણ છે કે નિકાસકારો તેમનો કાર્ગો પાછો બોલાવી રહ્યા છે. શિપિંગના મહાનિર્દેશકે શુક્રવારે જહાજ માલિકો, ચાર્ટરર્સ, કાર્ગો માલિકો, કન્‍ટેનર કેરિયર્સ અને અન્‍ય હિસ્‍સેદારોની બેઠક બોલાવી છે