મુંબઈ, તા.૭: મધ્‍ય પૂર્વમાં વધતા સંઘર્ષે વૈશ્વિક વેપાર માર્ગો, ખાસ કરીને હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટ અને પર્સિયન ગલ્‍ફમાંથી પસાર થતી સપ્‍લાય ચેઇન પર ગંભીર અસર કરી છે. આ ભૂ-રાજકીય તણાવની સીધી અસર હવે ભારતના પશ્‍ચિમી દરિયાકાંઠાના વેપાર કોરિડોર પર પડી રહી છે. JNPT (નવી મુંબઈ) અને મુન્‍દ્રા બંદર (ગુજરાત) પર લોજિસ્‍ટિક ભીડ ગંભીર સ્‍તરે પહોંચી ગઈ છે.

સંઘર્ષને કારણે, મોટી શિપિંગ કંપનીઓએ બુકિંગ સ્‍થગિત કરી દીધું છે અને જહાજોને કેપ ઓફ ગુડ હોપની આસપાસના લાંબા રૂટ પર વાળ્‍યા છે. પરિણામે, ઉચ્‍ચ મૂલ્‍યના કળષિ અને ઔદ્યોગિક ઉત્‍પાદનો વહન કરતા હજારો કન્‍ટેનર ભારતીય બંદરો પર ફસાયેલા છે. આ સ્‍થાનિક બજારોમાં, ખાસ કરીને વાશી APMCમાં ‘રિવર્સ-ફ્‌લો કટોકટી'માં પ્રતિબિંબિત થઈ રહ્યું છે, જ્‍યાં નિકાસ માટે નિર્ધારિત માલ બજારમાં પરત કરવામાં આવી રહ્યો છે.

ભારત મોટા પાયે નિકાસ બેકલોગનો સામનો કરી રહ્યું છે, જેમાં કળષિ ઉત્‍પાદનો સૌથી વધુ પ્રભાવિત : ભારતથી મધ્‍ય પૂર્વમાં શિપમેન્‍ટથી કળષિ ઉત્‍પાદનો સૌથી વધુ પ્રભાવિત થયા છે. હાલમાં બંદરો અને પરિવહનમાં અટવાયેલી અંદાજિત નિકાસ નીચે મુજબ છેઃ

બાસમતી ચોખાઃ ૪૦૦,૦૦૦ ટન (ભારતીય બંદરો પર ૨૦૦,૦૦૦ ટન, પરિવહનમાં ૨૦૦,૦૦૦ ટન)

તાજા દ્રાક્ષઃ ૫,૦૦૦-૬,૦૦૦ ટન (૩૦૦+ કન્‍ટેનર)

ડુંગળીઃ ૫,૪૦૦ ટન (૧૫૦-૨૦૦ કન્‍ટેનર, મુખ્‍યત્‍વે નાસિકથી)

કેળા અને દાડમઃ ૧,૦૦૦+ રીફર યુનિટમાં સેંકડો ટન.

ફ્રોઝન ભેંસનું માંસઃ ૩૦૦+ નાશવંત કન્‍ટેનરમાં મોટી માત્રામાં.

મધ્‍ય પૂર્વ તરફ જતા કુલ કન્‍ટેનરઃ વિવિધ પશ્‍ચિમી બંદરોમાં ૨૩,૦૦૦ યુનિટ. પરંતુ ફસાયેલા

આયાતમાં વિલંબ અને ઉદ્યોગ સંકટ

નિકાસની સાથે, આયાતી ઔદ્યોગિક અને આવશ્‍યક ઉત્‍પાદનોને પણ ગંભીર અસર થઈ છે.

સલ્‍ફર અને જીપ્‍સમઃ ૩૦૦,૦૦૦ ટન શિપમેન્‍ટમાં વિલંબ

સૂકા ફળો અને ખજૂરઃ બંદર અબ્‍બાસ જેવા હબ પર ૬૦૦-૭૦૦ કન્‍ટેનર અટવાયા

LPG: 5 મોટા વાહક જહાજો ડાયવર્ટ અથવા મુલતવી રાખવામાં આવ્‍યાઃ વાશી ખ્‍ભ્‍પ્‍ઘ્‍ ખાતે ભાવ ઘટયા, JNPT ખાતે ૫,૦૦૦ કન્‍ટેનર ગ્રાઉન્‍ડેડ મધ્‍ય પૂર્વ નિકાસમાં અવરોધથી ખેડૂતો અને વેપારીઓને બમણી અસર પડી છે. વાશી APMC ખાતે કેળાના ભાવ રૂ.૨૫/કિલોથી ઘટીને રૂ.૧૫/કિલો થઈ ગયા. નિકાસ કરવામાં અસમર્થ, જથ્‍થાબંધ બજારમાં વધારાનો સ્‍ટોક ભરાઈ ગયો. નિકાસકારો JNPT ખાતે પાવર (પ્‍લગ-ઇન) અને સ્‍ટોરેજ ચાર્જમાં પ્રતિ કન્‍ટેનર રૂ.૮,૫૦૦ ચૂકવી રહ્યા છે. JNPT ખાતે ૫,૦૦૦ થી વધુ કન્‍ટેનર ગ્રાઉન્‍ડેડ છે, અને ર્પાકિંગ પ્‍લાઝા અને ટર્મિનલ ભરાઈ ગયા છે.

મધ્‍ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધે ભારતની પુરવઠા શળંખલાને ઊંડા સંકટમાં મૂકી દીધી છે. જો આ સંઘર્ષ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહેશે, તો તેની કળષિ નિકાસ, ઔદ્યોગિક ઉત્‍પાદન, ઊર્જા સુરક્ષા અને સ્‍થાનિક ભાવો પર મોટી અસર પડી શકે છે.