ગાંધીનગર: ગુજરાતની જળ સુરક્ષા અને પરિવહન ક્ષેત્રે ક્રાંતિ લાવવાના હેતુથી વિચારાયેલો અને સરદાર સરોવર નર્મદા યોજના પછીનો રાજ્યનો સૌથી મોટો બહુહેતુક પ્રોજેક્ટ 'કલ્પસર' ૧૮ વર્ષ પછી પણ માત્ર ફાઈલોમાં જ દબાયેલો રહ્યો છે. સૌરાષ્ટ્ર અને મધ્ય ગુજરાતના લાખો લોકો માટે પીવાના પાણી અને સિંચાઈની આશા સમાન આ યોજના હજુ સુધી વાસ્તવિકતા બની શકી નથી. નવાઈની વાત એ છે કે આ લાંબા સમયગાળા દરમિયાન રાજ્યમાં ૬ જેટલા મુખ્યમંત્રીઓનું શાસન બદલાયું અને વહીવટી તંત્રના ડઝન જેટલા મુખ્ય સચિવો (Chief Secretaries) સેવા નિવૃત્ત થઈ ગયા, તેમ છતાં આ યોજનાનો વિગતવાર પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ (DPR) તૈયાર થઈ શક્યો નથી.

ખર્ચમાં અધધ વધારો - ₹૨૫૦ કરોડ માત્ર અભ્યાસ પાછળ ખર્ચાયા:
વર્ષ ૨૦૦૨માં ભાજપ સરકાર દ્વારા જ્યારે આ પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી, ત્યારે તેનો અંદાજિત ખર્ચ ₹૨૫,૦૦૦ કરોડ આંકવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ ૧૮ વર્ષના લાંબા વિલંબ અને મોંઘવારીને કારણે હવે આ પ્રોજેક્ટનો ખર્ચ વધીને અંદાજે ₹૧ લાખ કરોડ સુધી પહોંચવાની શક્યતા છે. સરકારના રેકોર્ડ મુજબ, અત્યાર સુધીમાં આ પ્રોજેક્ટ માટે એક ડઝનથી વધુ વિવિધ ટેકનિકલ અભ્યાસ અહેવાલો તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે અને માત્ર આ રિપોર્ટ્સ તૈયાર કરવા પાછળ જ સરકારના ₹૨૫૦ કરોડથી વધુનો ધુમાડો થઈ ચૂક્યો છે.

પ્રોજેક્ટનું મહત્વ અને ભૌગોલિક પાસાઓ:
કલ્પસર પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ખંભાતના અખાતમાં વહી જતી રાજ્યની સાતથી વધુ નદીઓના મીઠા પાણીને રોકીને ત્યાં એક વિશાળ મીઠા પાણીનું સરોવર અને ડેમ બનાવવાનો છે. આ યોજના સાકાર થવાથી સૌરાષ્ટ્રના તરસ્યા વિસ્તારોને બારેમાસ પાણી મળી શકે તેમ છે. આ ઉપરાંત, આ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત ખંભાતના અખાત પર ૩૦ કિલોમીટર લાંબો હાઇવે બનાવવાનું પણ આયોજન છે, જે ભરૂચના દહેજ અને ભાવનગરના ઘોઘા વચ્ચેનું અંતર ઘટાડી દેશે.

સરકારનો બચાવ - DPR અંતિમ તબક્કામાં હોવાનો દાવો:
જ્યારે પણ વિધાનસભામાં કે જાહેર મંચ પર આ પ્રોજેક્ટ વિશે પ્રશ્નો પૂછવામાં આવે છે, ત્યારે સરકાર તરફથી એક જ રટણ સાંભળવા મળે છે કે "DPR બનાવવાની કામગીરી તેના અંતિમ તબક્કામાં છે." ટેકનિકલ જટિલતાઓ અને દરિયાઈ ભરતી-ઓટના અભ્યાસના નામે પ્રોજેક્ટમાં સતત વિલંબ કરવામાં આવી રહ્યો છે. ૧૮ વર્ષના લાંબા ઇન્તજાર બાદ હવે લોકોમાં એવી ચર્ચા છે કે શું ખરેખર કલ્પસર ક્યારેય સાકાર થશે કે પછી તે માત્ર એક રાજકીય સ્વપ્ન બનીને જ રહી જશે?

હાલની સ્થિતિએ, આ વિશાળ પ્રોજેક્ટ ક્યારે જમીન પર ઉતરશે અને ક્યારે રાજ્યની જનતાને તેનો લાભ મળશે તે અંગે વહીવટી તંત્ર પાસે કોઈ ચોક્કસ સમયમર્યાદા નથી. વિલંબને કારણે વધી રહેલો નાણાકીય બોજ રાજ્યની તિજોરી પર પણ ભારે પડી રહ્યો છે.