ભરૂચ: પશ્ચિમ એશિયાના યુદ્ધની જ્વાળાઓ હવે ગુજરાતના ઉદ્યોગ જગતને દઝાડી રહી છે. ઈરાન, અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે ચાલી રહેલા ભીષણ જંગને કારણે ગલ્ફ દેશોમાંથી આવતા નેચરલ ગેસનો પુરવઠો ખોરવાઈ ગયો છે. પરિણામે, ગુજરાતના કેમિકલ હબ ગણાતા અંકલેશ્વર, વાપી અને દહેજની ફેક્ટરીઓમાં 'ગેસ કટોકટી' સર્જાઈ છે. ગેસના ભાવમાં થયેલા તોતિંગ વધારાને કારણે રાજ્યની કેમિકલ ફેક્ટરીઓ એક પછી એક બંધ થઈ રહી છે.
ગેસના ભાવમાં 'આગ': ઉદ્યોગોનું ગણિત બગડ્યું
ગુજરાતમાં લગભગ ૧,૦૦૦ જેટલી કેમિકલ ફેક્ટરીઓ કુદરતી ગેસ પર નિર્ભર છે. ગેસ સપ્લાયર અદાણી ટોટલ ગેસે ઉદ્યોગોને મોટો ઝટકો આપતા નવા ભાવ જાહેર કર્યા છે:
•    જૂનો ભાવ: ₹૫૭ પ્રતિ સ્ટાન્ડર્ડ ક્યુબિક મીટર (SCM).
•    નવો ભાવ: જો વપરાશ ૪૦% થી વધશે, તો બાકીના ગેસ માટે ₹૧૧૯ પ્રતિ SCM ચૂકવવા પડશે.
એટલે કે, ગેસના ભાવ સીધા બમણા થઈ જવાથી ફેક્ટરી ચલાવવી હવે માલિકો માટે માથાના દુખાવા સમાન બની ગઈ છે.
નિકાસના નકશા પર મોટું ગાબડું
ભારતનો કેમિકલ ઉદ્યોગ અંદાજે $૨૨૦ બિલિયનનો છે, જેમાંથી ૬૦% માલ વિદેશમાં નિકાસ થાય છે. પરંતુ હાલની સ્થિતિમાં:
૧. કાચા માલના ભાવમાં ૧૦% થી ૪૦% સુધીનો જંગી ઉછાળો આવ્યો છે.
૨. ઉત્પાદન ખર્ચ વધતા આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સ્પર્ધા કરવી મુશ્કેલ બની છે.
૩. CHEMEXCIL ગુજરાતના પ્રમુખ ભૂપેન્દ્ર પટેલના જણાવ્યા અનુસાર, અત્યાર સુધીમાં અંદાજે ૧૫% (લગભગ ૧૫૦) ફેક્ટરીઓ બંધ થઈ ચૂકી છે.
કામદારોના ભાવિ પર સવાલ
આ માત્ર ઉદ્યોગપતિઓનું નુકસાન નથી, પરંતુ હજારો મધ્યમવર્ગીય પરિવારો માટે પણ ચિંતાનો વિષય છે. કેમિકલ સેક્ટરમાં મોટી સંખ્યામાં કોન્ટ્રાક્ટ કામદારો કામ કરે છે. જો ફેક્ટરીઓ લાંબો સમય બંધ રહેશે, તો હજારો લોકો બેરોજગાર થઈ શકે છે. અવની ડાયકેમ જેવા એકમોએ પહેલેથી જ ઉત્પાદન ઘટાડી દીધું છે, જે આર્થિક મંદીનો સ્પષ્ટ સંકેત છે.
"જો ગેસના ભાવ આટલી ઝડપે વધતા રહેશે, તો અમારે ફેક્ટરીઓને કાયમી તાળાં મારવા સિવાય કોઈ વિકલ્પ નહીં રહે. સરકાર આ બાબતે હસ્તક્ષેપ કરે તે જરૂરી છે." — યોગેશ પરીખ, પ્રમોટર, અવની ડાયકેમ
જો યુદ્ધ લાંબુ ખેંચાશે, તો ગુજરાતના ઉદ્યોગો માટે આગામી દિવસો વધુ કપરા સાબિત થઈ શકે છે.