નવી દિલ્હી:  ભારત સરકારે પડોશી દેશો સાથેના આર્થિક સંબંધોમાં એક નવો અધ્યાય શરૂ કર્યો છે. 10 માર્ચના રોજ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં મળેલી કેબિનેટ બેઠકમાં વિદેશી સીધા રોકાણ (FDI)ના કડક નિયમોને હળવા કરવાનો મોટો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આ ફેરફાર મુજબ, હવે ચીન, પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ અને અફઘાનિસ્તાન જેવા સરહદી દેશોની કંપનીઓ અથવા તે દેશોના શેરધારકો ધરાવતી વિદેશી કંપનીઓએ ભારતમાં રોકાણ કરવા માટે દરેક વખતે સરકારની પૂર્વ મંજૂરી લેવી પડશે નહીં. વર્ષ 2020માં ગાલવાન ખીણની ઘટના બાદ લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોમાં આ એક મોટી ઢીલ માનવામાં આવે છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય ભારતીય બજારમાં વિદેશી મૂડીના પ્રવાહને વધારીને અર્થતંત્રને વેગ આપવાનો છે.

જોકે, આ છૂટછાટ પાછળ એક મોટું આર્થિક ગણિત છુપાયેલું છે. ભલે ડિસેમ્બર 2025 સુધીમાં ભારતના કુલ FDIમાં ચીનનો હિસ્સો માત્ર 0.32 ટકા જેવો નજીવો રહ્યો હોય, પણ બંને દેશો વચ્ચેનો વેપાર સતત વિક્રમી સપાટીએ પહોંચી રહ્યો છે. 2024-25માં ભારતની ચીન સાથેની વેપાર ખાધ વધીને 99.2 અબજ યુએસ ડોલર સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ આંકડાઓ સ્પષ્ટ કરે છે કે ભારત ચીનથી થતી આયાત પર ખૂબ નિર્ભર છે. હવે FDIના નિયમો હળવા થવાથી, સરકાર એવી અપેક્ષા રાખી રહી છે કે ચીની કંપનીઓ માત્ર માલ મોકલવાને બદલે ભારતમાં જ મેન્યુફેક્ચરિંગ યુનિટ્સ સ્થાપે, જેથી સ્થાનિક સ્તરે રોજગારી વધે અને આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડી શકાય.

આ વ્યૂહાત્મક ફેરફાર છતાં ભારત સરકાર સુરક્ષાના મોરચે સંપૂર્ણ સતર્ક છે. ટિકટોક અને વીચેટ જેવી એપ્સ પરનો પ્રતિબંધ હજુ પણ યથાવત છે, જે દર્શાવે છે કે આર્થિક ઉદારતા અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા વચ્ચે સંતુલન જાળવવામાં આવશે. પડોશી દેશો માટે 'રેડ કાર્પેટ' બિછાવવાનો આ નિર્ણય દક્ષિણ એશિયામાં ભારતને એક આર્થિક હબ તરીકે સ્થાપિત કરવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે ભૂરાજકીય તણાવ વચ્ચે આ નવા નિયમો ભારતની આર્થિક પ્રગતિમાં કેટલો મોટો ઉછાળો લાવે છે અને શું પડોશી દેશો આ તકનો લાભ ઉઠાવીને ભારતીય બજારમાં પોતાનું રોકાણ વધારશે.