મુંબઈ : ભારતીય મનોરંજન જગત માટે આજે એક અત્યંત દુઃખદ દિવસ છે. ટેલિવિઝન અને સિનેમાને પોતાની ટેકનિકલ કુશળતાથી નવી ઊંચાઈએ પહોંચાડનાર દિગ્ગજ સિનેમેટોગ્રાફર અને ફિલ્મ નિર્માતા જ્ઞાન સહાય હવે આપણી વચ્ચે રહ્યા નથી. તેમના નિધનના સમાચાર મળતા જ બોલિવૂડ અને ટેલિવિઝન ક્ષેત્રના કલાકારો અને ટેકનિશિયનોમાં શોકનું મોજું ફરી વળ્યું છે. જ્ઞાન સહાય માત્ર એક કુશળ ટેકનિશિયન જ નહીં, પરંતુ તેમના મૈત્રીપૂર્ણ સ્વભાવ માટે પણ જાણીતા હતા.
FTII થી શરૂ થયેલી એક અદભૂત સફર
જ્ઞાન સહાય પૂણેની પ્રતિષ્ઠિત ફિલ્મ એન્ડ ટેલિવિઝન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇન્ડિયા (FTII) ની 1975 બેચના વિદ્યાર્થી હતા. અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા બાદ તેમણે ભારતીય ટેલિવિઝનમાં પ્રવેશ કર્યો અને જોતજોતામાં પોતાની એક અલગ ઓળખ ઉભી કરી. તેઓ એવા પ્રથમ સિનેમેટોગ્રાફરોમાંના એક હતા જેમણે ભારતમાં લાઈવ શો અને ગેમ શો માટે 'મલ્ટી-કેમેરા સેટઅપ'ની શરૂઆત કરી હતી, જેણે શૂટિંગની પદ્ધતિને હંમેશ માટે બદલી નાખી.
આ આઇકોનિક શોમાં પાથર્યો હતો જાદુ
તમે 'દેખ ભાઈ દેખ'ના મજાકિયા દ્રશ્યો હોય કે 'સારાભાઈ વર્સિસ સારાભાઈ'ની ક્લાસી ફ્રેમિંગ - આ દરેક શોને ખાસ બનાવવામાં જ્ઞાન સહાયનો હાથ હતો. 'ક્લોઝ અપ અંતાક્ષરી' અને 'સા રે ગા મા પા' જેવા મ્યુઝિકલ રિયાલિટી શોના વિઝ્યુઅલ ફ્રેમિંગે દર્શકોના દિલ જીતી લીધા હતા. તેમણે માત્ર નાના પડદા પર જ નહીં, પણ 'સર આંખો પર' અને 'કાલચક્ર' જેવી ફિલ્મોનું દિગ્દર્શન અને નિર્માણ કરીને મોટા પડદા પર પણ પોતાની છાપ છોડી હતી.
પુરસ્કારો અને સન્માનના પ્રતીક
તેમની પ્રતિભાને કારણે જ તેમને અનેકવાર રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારો (2016 અને 2019) માં જ્યુરી સભ્ય તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. આ ઉપરાંત તેમણે ITA એવોર્ડ્સ અને RAPA એવોર્ડ્સમાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. ૨૦૧૭ થી ૨૦૨૦ સુધી તેમણે 'લિફ્ટ ઇન્ડિયા ફિલ્મોત્સવ'માં પણ પોતાની સેવાઓ આપી હતી.
જ્ઞાન સહાયના જવાથી ભારતીય સિનેમેટોગ્રાફીના એક સુવર્ણ પ્રકરણનો અંત આવ્યો છે. તેમણે ઉભી કરેલી ટેકનિકલ પરંપરા આવનારી પેઢીના સિનેમેટોગ્રાફરો માટે હંમેશા પ્રેરણારૂપ બની રહેશે.