વોશિંગ્ટન, તા.૧૧: વિદેશી સરકારો અને તેમના એજન્ટો દ્વારા ટીકાકારો અને અસંતુષ્ટોને ડરાવવા-ધમકાવવા માટે અમેરિકન અદાલતોનો જે રીતે દુરુપયોગ કરવામાં આવે છે, તેને રોકવા માટે અમેરિકાએ કમર કસી છે. બે વરિષ્ઠ યુ.એસ. સેનેટરો, જીએન શાહીન અને બિલ કેસિડીએ 'યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ કોર્ટ્સનો વિદેશી દુરુપયોગ સમાપ્ત કરવાનો કાયદો' (Stop Foreign Abuses of United States Courts Act) નામનું દ્વિપક્ષીય બિલ રજૂ કર્યું છે. આ કાયદાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વિદેશી શક્તિઓ દ્વારા કરવામાં આવતા 'વ્યૂહાત્મક મુકદ્દમા' (SLAPP suits) ને અટકાવવાનો છે.
શું છે આ ‘SLAPP’ સૂટ્સ અને તેની પાછળનો ખેલ?
સરમુખત્યારશાહી સરકારો, ખાસ કરીને પીપલ્સ રિપબ્લિક ઓફ ચાઇના (PRC), અમેરિકામાં વસતા તેમના ટીકાકારોને ચૂપ કરવા માટે અદાલતોમાં મોંઘા અને લાંબા ચાલતા કાનૂની કેસ દાખલ કરે છે. આ કેસોનો હેતુ જીતવાનો નહીં, પરંતુ પ્રતિવાદીને કાનૂની ખર્ચમાં ડૂબાડી દેવાનો અને માનસિક રીતે તોડી નાખવાનો હોય છે. સેનેટર શાહીને જણાવ્યું હતું કે, "અમેરિકન અદાલતોએ સરમુખત્યારશાહી શાસનની સેવામાં કામ ન કરવું જોઈએ. આ કાયદો દુર્ભાવનાપૂર્ણ દાવાઓને રોકીને સત્તા ફરીથી સામાન્ય જનતાના હાથમાં આપશે."
નવા કાયદાની મુખ્ય જોગવાઈઓ
આ બિલ હેઠળ એક એવું કાનૂની માળખું તૈયાર કરવામાં આવશે જે અદાલતોને રાજકીય ભાષણ અથવા સક્રિયતાને દબાવવાના હેતુથી કરાયેલા કેસોને ઝડપથી ફગાવી દેવાની મંજૂરી આપશે.
•    ખાસ દરખાસ્ત: પ્રતિવાદીઓ વિદેશી સરકારો દ્વારા લાવવામાં આવેલા મુકદ્દમાઓને રદ કરવા માટે 'વિશેષ દરખાસ્ત' દાખલ કરી શકશે.
•    ઝડપી ફેંસલો: આવી દરખાસ્ત દાખલ થયાના ૯૦ દિવસની અંદર અદાલતે ચુકાદો આપવો પડશે, અને ત્યાં સુધી અન્ય તમામ કાનૂની કાર્યવાહી થોભાવી દેવામાં આવશે.
•    વળતર અને દંડ: જો પ્રતિવાદી કેસ જીતે છે, તો વાદીએ (વિદેશી સરકાર કે તેના એજન્ટ) વકીલની ફી અને તમામ ખર્ચ ચૂકવવો પડશે. વધુમાં, ન્યાયાધીશો હેરાનગતિ બદલ દંડાત્મક નુકસાની પણ લાદી શકશે.

ટીકાકારો માટે સુરક્ષા કવચ
વર્તમાન કાયદા હેઠળ વિદેશી સરકારો માટે અમેરિકન અદાલતોમાં દાવા દાખલ કરવા સરળ હતા, જેના કારણે અસંતુષ્ટોએ પોતાનો બચાવ કરવા માટે નોંધપાત્ર સમય અને સંસાધનો ખર્ચવા પડતા હતા. નવો કાયદો વિદેશી સરકારો પર કાનૂની બોજ વધારશે અને સુરક્ષિત ભાષણ (Protected Speech) ના અધિકારનું રક્ષણ કરશે. આ બિલ ખાસ કરીને તે દેશોની સરકારો પર લાગુ થશે જેમને 'વિદેશી વિરોધી' તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.
આ ઐતિહાસિક કાયદાથી અમેરિકામાં લોકશાહી મૂલ્યો અને મુક્ત વાણીના અધિકારને વધુ બળ મળશે, અને વિદેશી શક્તિઓ માટે કાનૂની યુક્તિઓનો ઉપયોગ કરવો હવે અત્યંત ખર્ચાળ સાબિત થશે.