રાજકોટ, તા.૧૧: ભારતના ઓડિશા રાજ્યમાં આવેલા પ્રખ્યાત ચિલિકા તળાવના અસ્તિત્વ અને તેના પર્યાવરણીય પરિવર્તનોને સમજવા માટે હવે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રયાસો તેજ થયા છે. અમેરિકાની મિસિસિપી સ્ટેટ યુનિવર્સિટી (MSU) ના ભૂ-વિજ્ઞાન વિભાગના સહયોગી પ્રોફેસર ડૉ. પદ્મનાવ દાશને આ મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ માટે ‘૨૦૨૬ ગ્લોબલ ડેવલપમેન્ટ સીડ ગ્રાન્ટ’ (GDSG) એનાયત કરવામાં આવી છે. આ ગ્રાન્ટ દ્વારા ચિલિકા તળાવમાં થતા ઇકોલોજીકલ ફેરફારો પર વૈજ્ઞાનિક સંશોધન કરવામાં આવશે.
નિષ્ણાતની નજરે ચિલિકાની સુરક્ષા
ડૉ. પદ્મનાવ દાશ સમુદ્રશાસ્ત્ર અને ભૂસ્તરશાસ્ત્ર ક્ષેત્રે બહોળો અનુભવ ધરાવે છે. તેઓ ખાસ કરીને ‘સમુદ્રના રંગનું રિમોટ સેન્સિંગ’ (Ocean Color Remote Sensing), લિમ્નોલોજી અને હાનિકારક શેવાળના મોર (Harmful Algal Blooms - HABs) ના અભ્યાસમાં નિષ્ણાત છે. આ સંશોધન દ્વારા ચિલિકાના પાણીમાં રહેલા ઝેરી તત્વો, પોષક પ્રવાહ અને હાનિકારક સૂક્ષ્મજીવોની સ્થિતિ તપાસવામાં આવશે, જે તળાવની જૈવવિવિધતા જાળવવા માટે અત્યંત જરૂરી છે.
વૈશ્વિક કક્ષાનું શૈક્ષણિક પ્રદાન
ડૉ. દાશની શૈક્ષણિક કારકિર્દી પ્રભાવશાળી રહી છે. તેમણે લ્યુઇસિયાના સ્ટેટ યુનિવર્સિટીમાંથી સમુદ્રશાસ્ત્ર અને દરિયાકાંઠાના વિજ્ઞાનમાં પીએચ.ડી. કર્યું છે, જ્યારે બોલિંગ ગ્રીન સ્ટેટ યુનિવર્સિટીમાંથી ભૂસ્તરશાસ્ત્રમાં માસ્ટર ડિગ્રી મેળવી છે. તેમની આ નિપુણતાનો લાભ હવે ભારતના દરિયાકાંઠાના સંરક્ષણ અને જૈવ ભૂ-રસાયણશાસ્ત્ર (Biogeochemistry) ને સમજવામાં મળશે.
ચિલિકા તળાવનું મહત્વ
ચિલિકા તળાવ માત્ર ભારતના જ નહીં પરંતુ એશિયાના સૌથી મોટા ખારા પાણીના સરોવરોમાંનું એક છે. તે હજારો પ્રવાસી પક્ષીઓ અને દુર્લભ ઈરાવદી ડોલ્ફિનનું નિવાસસ્થાન છે. ડૉ. દાશનું સંશોધન આ સરોવરના ઇકોસિસ્ટમને બચાવવા માટે નવીનતમ ડેટા પૂરો પાડશે, જે ભવિષ્યમાં પર્યાવરણ નીતિઓ ઘડવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.