વોશિંગ્ટન:  વૈશ્વિક રાજકારણમાં જ્યારે યુદ્ધના નગારા વાગે છે, ત્યારે માનવતા ભલે કણસતી હોય, પરંતુ શસ્ત્રો બનાવતી કંપનીઓની તિજોરીઓ છલકાઈ જતી હોય છે. ઈરાન, ઈઝરાયેલ અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલા વર્તમાન સંઘર્ષે આ વાત ફરી એકવાર સાબિત કરી દીધી છે. 'ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી' હેઠળ જે પ્રકારે અત્યાધુનિક હથિયારોનો મારો ચલાવવામાં આવી રહ્યો છે, તેણે અમેરિકન ડિફેન્સ કોર્પોરેશન માટે નફાના તમામ રેકોર્ડ તોડી નાખ્યા છે. માત્ર પ્રથમ ૧૦૦ કલાકના ટૂંકા ગાળામાં જ અમેરિકી સૈન્યએ ૩.૭ બિલિયન ડોલરના દારૂગોળાનો ઉપયોગ કર્યો છે, જે સીધેસીધો લોકહીડ માર્ટિન અને બોઇંગ જેવી કંપનીઓના ખાતામાં જમા થયો છે. વોશિંગ્ટનના કોરિડોરમાં સંરક્ષણ અધિકારીઓ સાથેની બેઠક બાદ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ દ્વારા ઉત્પાદન ચાર ગણું વધારવાના આદેશથી આ ઉદ્યોગમાં જાણે સુનામી આવી ગઈ છે.

લોકહીડ માર્ટિન જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓ, જે F-35 સ્ટીલ્થ ફાઇટર અને હિમાર્સ (HIMARS) જેવી ઘાતક મિસાઇલ સિસ્ટમ બનાવે છે, તેમના શેરના ભાવમાં રાતોરાત ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. ૨૦૨૪ના વર્ષમાં આ કંપનીની આવક ૬૮.૪ બિલિયન ડોલર સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે. તેવી જ રીતે, RTX (અગાઉની રેથિયોન) દ્વારા નિર્મિત ટોમાહોક ક્રુઝ મિસાઇલો અને પેટ્રિઅટ સિસ્ટમની માંગ એટલી વધી ગઈ છે કે તેના શેરમાં ૪.૫%નો વધારો નોંધાયો છે. આ કંપનીઓ માટે યુદ્ધ એ માત્ર વ્યૂહાત્મક સંઘર્ષ નથી, પરંતુ એક એવું બિઝનેસ મોડલ છે જેમાં મિસાઇલોના દરેક વિસ્ફોટ સાથે તેમના પ્રોફિટ માર્જિનમાં વધારો થાય છે. પેન્ટાગોન દ્વારા મળી રહેલા અબજો ડોલરના નવા કોન્ટ્રાક્ટ્સ આ કંપનીઓને આગામી દાયકા સુધી વ્યસ્ત રાખવા માટે પૂરતા છે.

માત્ર અમેરિકા જ નહીં, પરંતુ ઈઝરાયેલનો સંરક્ષણ ઉદ્યોગ પણ આ યુદ્ધમાં 'ગેમ ચેન્જર' સાબિત થઈ રહ્યો છે. એલ્બિટ સિસ્ટમ્સ અને રાફેલ જેવી કંપનીઓ, જે આયર્ન ડોમ અને પ્રિસિઝન-ગાઈડેડ વેપન્સ બનાવે છે, તેમની આવક ૨૦૨૪માં સંયુક્ત રીતે ૧૫ બિલિયન ડોલરને પાર કરી જાય તેવી શક્યતા છે. મધ્ય પૂર્વમાં આકાશ જ્યારે મિસાઇલોથી ભરાઈ જાય છે, ત્યારે જમીન પર આ કંપનીઓના માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશનમાં અબજો ડોલરનો ઉમેરો થાય છે. ખાસ કરીને નોર્થ્રોપ ગ્રુમનના B-2 સ્ટીલ્થ બોમ્બર અને રડાર ટેકનોલોજીએ જે પ્રકારે ઈરાની સુરક્ષા કવચમાં ગાબડા પાડ્યા છે, તેનાથી વૈશ્વિક બજારમાં આ ટેકનોલોજીની માંગમાં ૬૦% થી વધુનો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.

આ આર્થિક તેજી પાછળ એક ભયાનક વાસ્તવિકતા એ પણ છે કે વિશ્વનો કુલ સંરક્ષણ ખર્ચ હવે ૨.૭ ટ્રિલિયન ડોલર સુધી પહોંચવા જઈ રહ્યો છે. એક બાજુ ડેમોક્રેટ્સ અને માનવતાવાદી સંગઠનો આ ક્યારેય ન અટકનારા યુદ્ધ અને વધતી જતી જાનહાનિ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે, ત્યારે બીજી બાજુ શસ્ત્ર ઉત્પાદકો માટે આ 'ગોલ્ડન પીરિયડ' સાબિત થઈ રહ્યો છે. ઈરાને લાંબા ગાળાના યુદ્ધની ચેતવણી આપી છે, જેનો સીધો અર્થ એ છે કે અમેરિકન એરક્રાફ્ટ કેરિયર્સ અને ડ્રોન ઉત્પાદકો માટે હજુ વધુ મોટા ઓર્ડર આવવાના બાકી છે. વિનાશના આ ખેલમાં વિજેતા ભલે ગમે તે દેશ બને, પણ આર્થિક રીતે વિજય તો માત્ર આ શસ્ત્ર વેચતા 'મર્ચન્ટ્સ ઓફ ડેથ'નો જ થઈ રહ્યો હોય તેવું જણાય છે.