મુંબઈ : જ્યારે વિશ્વના અનેક વિકસિત દેશો ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અને આર્થિક મંદીનો સામનો કરી રહ્યા છે, ત્યારે ભારત વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી મુખ્ય અર્થવ્યવસ્થા તરીકે પોતાની પકડ મજબૂત કરી રહ્યું છે. છેલ્લા બે દાયકાની ભારતની આ વિકાસગાથામાં મજબૂત આર્થિક વિસ્તરણ અને ઝડપી ડિજિટલ પરિવર્તન મુખ્ય પરિબળો રહ્યા છે. અર્થશાસ્ત્રીઓના મતે, ભારતનો ગ્રોસ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ (GDP) વૃદ્ધિ દર વારંવાર 6 ટકાની સપાટી વટાવી રહ્યો છે, જે ભારતને વૈશ્વિક સ્તરે અગ્રેસર બનાવી રહ્યો છે.
ટેકનોલોજી અને ડિજિટલ ઇન્ડિયાનો ફાળો
ભારતના વિકાસમાં ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે સૌથી મોટી ભૂમિકા ભજવી છે. 1990ના દાયકાથી ભારત આઈટી (IT) સેવાઓ માટે વૈશ્વિક હબ રહ્યું છે, પરંતુ તાજેતરના વર્ષોમાં થયેલી ડિજિટલ ક્રાંતિએ ચિત્ર બદલી નાખ્યું છે. સસ્તો ઇન્ટરનેટ ડેટા, પોષણક્ષમ સ્માર્ટફોન અને યુપીઆઈ (UPI) જેવી ઓનલાઈન પેમેન્ટ પ્રણાલીઓએ લાખો ભારતીયોને અર્થતંત્રના મુખ્ય પ્રવાહ સાથે જોડ્યા છે. સરકારી કાર્યક્રમો દ્વારા ડિજિટલ ઓળખ પ્રણાલીને વેગ મળતા સેવાઓની પહોંચ ગામડાઓ સુધી વિસ્તરી છે.
યુવા કાર્યબળ અને માળખાગત સુવિધાઓ
ભારત પાસે વિશ્વનું સૌથી મોટું અને યુવાન કાર્યબળ છે, જે ઉત્પાદન અને સેવા ક્ષેત્ર માટે વરદાન સાબિત થઈ રહ્યું છે. વધતા જતા મધ્યમ વર્ગને કારણે કાર, ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને રહેઠાણ જેવી ચીજવસ્તુઓની સ્થાનિક માંગમાં જબરો ઉછાળો આવ્યો છે. બીજી તરફ, સરકારે કનેક્ટિવિટી સુધારવા માટે હાઈવે, રેલવે, એરપોર્ટ અને બંદરોના નિર્માણમાં તોતિંગ રોકાણ કર્યું છે, જેનાથી લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ ઘટ્યો છે અને વેપાર સરળ બન્યો છે.
સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમ અને મેક ઇન ઇન્ડિયા
ભારત અત્યારે વિશ્વની ત્રીજી સૌથી મોટી સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમ ધરાવે છે. ફિનટેક, હેલ્થ ટેક અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) જેવા ક્ષેત્રોમાં હજારો નવા વ્યવસાયો ઉભરી રહ્યા છે. 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' જેવી પહેલોને કારણે વિદેશી કંપનીઓ હવે ચીનના વિકલ્પ તરીકે ભારતને પસંદ કરી રહી છે અને અહીં પોતાની ફેક્ટરીઓ સ્થાપી રહી છે. નીતિગત સુધારાઓ અને ઉદારીકરણને લીધે વિદેશી રોકાણકારોનો વિશ્વાસ વધ્યો છે, જે નવી ટેકનોલોજી અને મૂડી ભારત તરફ ખેંચી લાવ્યા છે.
આમ, શિક્ષણ, કૌશલ્ય વિકાસ અને મજબૂત આર્થિક પાયાને કારણે ભારત માત્ર એશિયા જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વમાં આર્થિક શક્તિ તરીકે ઉભરી રહ્યું છે.