કાનપુર: દેશની પ્રતિષ્ઠિત મેડિકલ અને એન્જિનિયરિંગ સંસ્થાઓમાં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓના માનસિક સ્વાસ્થ્યને લઈને અત્યંત ચિંતાજનક તારણો બહાર આવ્યા છે. નવી દિલ્હી એઈમ્સ (AIIMS) ના મનોચિકિત્સા વિભાગના વડા ડૉ. નંદ કુમારે છત્રપતિ શાહુ જી મહારાજ યુનિવર્સિટી (CSJMU) ખાતે આયોજિત એક વિશેષ વ્યાખ્યાનમાં જણાવ્યું હતું કે, નેશનલ મેડિકલ કમિશનના તાજેતરના સર્વે મુજબ ૨૭.૮ ટકા અંડરગ્રેજ્યુએટ અને ૩૧.૩ ટકા અનુસ્નાતક મેડિકલ વિદ્યાર્થીઓ ગંભીર ડિપ્રેશનથી પીડાઈ રહ્યા છે. શૈક્ષણિક બોજ અને સ્પર્ધાત્મક વાતાવરણને કારણે વિદ્યાર્થીઓમાં હતાશા વધી રહી છે, જે અંતે આત્મહત્યા જેવી દુખદ ઘટનાઓમાં પરિણમે છે. ડૉ. કુમારે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે હવે સમય આવી ગયો છે કે આપણે શિક્ષણ પદ્ધતિ અને કારકિર્દીની પસંદગીઓને વધુ લવચીક અને તણાવમુક્ત બનાવીએ.

યુનિવર્સિટીના ક્લિનિકલ સાયકોલોજી વિભાગ દ્વારા "માનસિક સ્વાસ્થ્યનું બાયોસાયકોસોશિયલ મોડેલ" વિષય પર આયોજિત આ કાર્યક્રમમાં શિક્ષણવિદોએ સ્વીકાર્યું હતું કે માનસિક સ્વાસ્થ્ય એ માત્ર મન કે લાગણીઓ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે શારીરિક સ્વાસ્થ્ય અને સામાજિક સંબંધો સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલું છે. કુલપતિ પ્રોફેસર વિનય કુમાર પાઠકે આવી જાગૃતિ શિબિરો દરેક કોલેજોમાં યોજવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો જેથી વિદ્યાર્થીઓને ડિપ્રેશન સામે લડવા માટે સશક્ત બનાવી શકાય. નિષ્ણાતોના મતે, આજના યુગમાં તણાવ એ માત્ર જીવનનો પડકાર નથી રહ્યો પરંતુ તે એક ગંભીર રોગ બની ગયો છે, જેની સીધી અસર વિદ્યાર્થીઓની સર્જનાત્મકતા અને કાર્યક્ષમતા પર પડી રહી છે.

વ્યાખ્યાન દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓને તણાવ વ્યવસ્થાપન માટે સકારાત્મક વિચારસરણી, સ્વ-જાગૃતિ અને સંતુલિત જીવનશૈલી અપનાવવા માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું હતું. IQAC ના ડિરેક્ટર પ્રોફેસર સંદીપ કુમાર સિંહે જણાવ્યું હતું કે શૈક્ષણિક જ્ઞાનની સાથે ભાવનાત્મક સુખાકારી (Emotional Well-being) ને સમાન મહત્વ આપવું એ આજના સમયની માંગ છે. ડો. પ્રિયંકા શુક્લા દ્વારા સંચાલિત આ કાર્યક્રમમાં એ વાત પર સહમતિ સધાઈ હતી કે જો વિદ્યાર્થીઓને યોગ્ય સામાજિક સમર્થન અને માનસિક માર્ગદર્શન મળે, તો જૈવિક અને મનોવૈજ્ઞાનિક પરિબળોને સંતુલિત કરી શકાય છે અને ભવિષ્યના ડૉક્ટરો તેમજ એન્જિનિયરોને માનસિક રીતે મજબૂત બનાવી શકાય છે.