નવી દિલ્હી: દિલ્હી અને રાષ્ટ્રીય રાજધાની ક્ષેત્ર (NCR) માં છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચાલી રહેલી LPG અને કુદરતી ગેસની ભારે કટોકટીને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્ર સરકારના હવા ગુણવત્તા વ્યવસ્થાપન કમિશન (CAQM) એ એક ઐતિહાસિક અને રાહતજનક નિર્ણય લીધો છે. અત્યાર સુધી પ્રદૂષણને રોકવા માટે જે ઈંધણો પર પ્રતિબંધ હતો, તેને હવે ખાસ પરિસ્થિતિમાં વાપરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ નિર્ણયથી દિલ્હી-NCRના હજારો ઉદ્યોગો, હોટલો અને રેસ્ટોરન્ટ્સને મોટી રાહત મળી છે, જેઓ ગેસના અભાવે બંધ થવાના આરે હતા.
વૈશ્વિક સ્તરે ઉર્જા પુરવઠામાં આવેલા વિક્ષેપ અને 'નેચરલ ગેસ ઓર્ડર, ૨૦૨૬' ને પગલે સર્જાયેલી અછતની સમીક્ષા કર્યા બાદ કમિશને જૂન ૨૦૨૨ના પોતાના કડક નિયમોમાં ઢીલ મૂકી છે.
 
હવે કયા ઈંધણનો ઉપયોગ કરી શકાશે?
સરકારે ગેસના વિકલ્પ તરીકે નીચે મુજબના ઈંધણોને મંજૂરી આપી છે:
•    પ્રાથમિક વિકલ્પો: ઉદ્યોગો હવે કુદરતી ગેસના બદલે હાઈ-સ્પીડ ડીઝલ, બાયોમાસ (લાકડાનો વહેર/કચરો) અને RDF પેલેટનો ઉપયોગ કરી શકશે.
•    અંતિમ વિકલ્પ: જો ઉપરના ઈંધણ પણ ઉપલબ્ધ ન હોય, તો ખાસ કિસ્સામાં કોલસો અને કેરોસીન વાપરવાની પણ અસ્થાયી છૂટ આપવામાં આવી છે.
 
શરતો અને સમય મર્યાદા
આ છૂટછાટ કાયમી નથી, પરંતુ કટોકટીને પહોંચી વળવા માટે આપવામાં આવી છે:
1.    સમયગાળો: આ મુક્તિ માત્ર એક મહિના માટે અથવા આગામી આદેશ સુધી જ અમલમાં રહેશે.
2.    વિસ્તાર: આ આદેશ દિલ્હી સહિત ગુરુગ્રામ, નોઈડા, ફરીદાબાદ અને સમગ્ર NCR પ્રદેશમાં લાગુ પડશે.
3.    દેખરેખ: કેન્દ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (CPCB) એ રાજ્યોને સૂચના આપી છે કે ઈંધણના ફેરફારને કારણે ઉદ્યોગોનું કામ અટકે નહીં તેનું ખાસ ધ્યાન રાખવું.
 
ગેસ કટોકટીની ગંભીર અસર
દિલ્હીમાં ગેસની અછત કેટલી ગંભીર છે તેનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે પ્રખ્યાત 'સીતારામ છોલે ભટુરે' જેવી ૫૦ વર્ષ જૂની સંસ્થાઓએ પણ પોતાની તમામ શાખાઓ બંધ કરવાની ફરજ પડી હતી. સરકારના આ નવા નિર્ણયથી આશા જાગી છે કે શહેરના પ્રખ્યાત ખાનપાનના સ્થળો અને લઘુ ઉદ્યોગો ફરી ધમધમતા થશે.
નિષ્ણાતોના મતે, આ નિર્ણય ભલે પ્રદૂષણની દ્રષ્ટિએ પડકારજનક હોય, પરંતુ આર્થિક પ્રવૃત્તિઓને જીવંત રાખવા માટે અત્યારે આ અનિવાર્ય ડગલું છે.