તેહરાન/નવી દિલ્હી: મધ્ય પૂર્વના યુદ્ધના વાદળો હવે વિશ્વના મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગો પર ગંભીર સંકટ લઈને આવ્યા છે. ઈરાન, અમેરિકા અને ઈઝરાયલ વચ્ચે વકરી રહેલા તણાવ વચ્ચે યમનના હૂતી વિદ્રોહીઓએ હવે 'બાબ અલ-મંડેબ' દરિયાઈ માર્ગને બ્લોક કરવાની સનસનીખેજ ચીમકી આપી છે. 'આંસુઓના દ્વાર' તરીકે ઓળખાતો આ ૨૯ કિલોમીટર પહોળો સાંકડો માર્ગ એશિયા અને યુરોપ વચ્ચેના વૈશ્વિક વેપારની કરોડરજ્જુ સમાન છે. આ ધમકીને ઈરાનની પશ્ચિમી દેશોની આર્થિક કમર તોડવાની રણનીતિના એક ભાગરૂપે જોવામાં આવી રહી છે, જેણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચિંતાનું મોજું ફેલાવી દીધું છે.

જો આ વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગ બંધ કરવામાં આવે, તો તેની અસર તેલના ભાવ પર ત્વરિત અને ભયાનક રીતે પડશે. વૈશ્વિક તેલ પુરવઠાનો અંદાજે ૩૦ ટકા હિસ્સો, એટલે કે દરરોજ ૮.૮ મિલિયન બેરલ ક્રૂડ ઓઈલ આ માર્ગેથી પસાર થાય છે. નિષ્ણાતો ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે જો આ રસ્તો અવરોધાય, તો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવ પ્રતિ બેરલ ૧૦૦ ડોલરની સપાટીને પણ ઓળંગી શકે છે. ઈંધણના ભાવમાં થનારો આ જંગી વધારો સમગ્ર વિશ્વમાં મોંઘવારીના એક નવા અને વિનાશક તબક્કાને જન્મ આપશે, જેની સીધી અસર સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર પડશે.

જોકે, આ તણાવપૂર્ણ માહોલ વચ્ચે ભારત માટે રાહતના સમાચાર આવ્યા છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સર્જાયેલા અગાઉના અવરોધો પછી હવે ભારતીય જહાજો માટે માર્ગ મોકળો થયો છે. ભારતનાં શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલયે પુષ્ટિ કરી છે કે એલપીજી (LPG) લઈને આવતાં બે ભારતીય જહાજો, 'શિવાલિક' અને 'નંદા દેવી', હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી સફળતાપૂર્વક પસાર થયા છે. આ જહાજો અંદાજે ૯૨,૭૦૦ મેટ્રિક ટન એલપીજી લઈને ગુજરાતના મુંદ્રા અને કંડલા બંદર તરફ આગળ વધી રહ્યા છે, જે ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા માટે મોટી રાહત છે.

ભારત વિશ્વમાં એલએનજી (LNG) નો ચોથો અને એલપીજી (LPG) નો બીજો સૌથી મોટો ખરીદદાર દેશ હોવાથી, દરિયાઈ માર્ગોની સુરક્ષા ભારત માટે અસ્તિત્વનો સવાલ છે. ઈરાન દ્વારા દરિયાઈ ટ્રાફિક પર અગાઉ લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોને કારણે સપ્લાય ચેઈનમાં અવરોધો ઊભા થયા હતા, પરંતુ હાલમાં ભારત કૂટનીતિ અને સાવચેતી સાથે પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતો પૂર્ણ કરવા માટે પ્રયત્નશીલ છે. હૂતી વિદ્રોહીઓની નવી ધમકીઓ વચ્ચે હવે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય કેવી રીતે પ્રતિક્રિયા આપે છે અને વૈશ્વિક વેપારની આ ધમનીને સુરક્ષિત રાખવા કેવા પગલાં લેવાય છે, તેના પર સમગ્ર વિશ્વની મીટ મંડાયેલી છે.