નવી દિલ્હી: પશ્ચિમ એશિયામાં ઈરાન, ઈઝરાયલ અને અમેરિકા વચ્ચે વકરી રહેલો સંઘર્ષ હવે માત્ર એક ક્ષેત્રીય યુદ્ધ નથી રહ્યો, પરંતુ તે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને કૂટનીતિ માટે એક ગંભીર પડકાર બની ગયો છે. આ યુદ્ધની ગુંજ યુરોપથી લઈને રશિયા સુધી સંભળાઈ રહી છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોના પાયા હચમચાવી રહી છે. વર્તમાન સ્થિતિ એવા વળાંક પર છે કે જ્યાં તેલના બજારોથી લઈને વૈશ્વિક સંગઠનો સુધી બધું જ અસ્થિર થઈ ગયું છે. આ યુદ્ધના પાંચ મુખ્ય પાસાઓ હવે વિશ્વના રાજકીય નકશાને કાયમી ધોરણે બદલી રહ્યા છે.

પ્રથમ અસર અમેરિકાના આંતરિક રાજકારણ પર પડી રહી છે, જ્યાં નવેમ્બર 2026ની મિડટર્મ ચૂંટણીઓ નજીક આવતા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની મુશ્કેલીઓ વધી છે. વધતી જતી તેલની કિંમતો અને સંભવિત અમેરિકન જાનહાનિ ટ્રમ્પના રાજકીય ભવિષ્ય માટે મોટો અવરોધ બની શકે છે. બીજી તરફ, 'બ્રિક્સ' (BRICS) સંગઠન માટે પણ આ સંકટ એક કસોટી બની ગયું છે. ઈરાન ઈચ્છે છે કે બ્રિક્સના મંચ પરથી અમેરિકાની આકરી નિંદા કરવામાં આવે, પરંતુ ભારત, ચીન અને રશિયા જેવા દેશો માટે આ સ્થિતિમાં સંતુલન જાળવવું અત્યંત મુશ્કેલ બની ગયું છે.

નાટો (NATO) સંગઠનની એકતા પણ હવે જોખમમાં છે. ઈટાલી, સ્પેન અને ફ્રાન્સ જેવા સભ્યોએ અમેરિકાની આક્રમક નીતિઓ સામે ખુલ્લેઆમ વિરોધ વ્યક્ત કર્યો છે. જો આ સંઘર્ષ નાટોના મંચ પર વધુ ઘેરો બને, તો પશ્ચિમી દેશોના સંગઠનમાં તિરાડ પડી શકે છે. સાથે જ, મધ્ય પૂર્વના દેશો અને અમેરિકા વચ્ચેનો વિશ્વાસ પણ ઘટ્યો છે. ખાડી દેશોને હવે સ્પષ્ટપણે લાગી રહ્યું છે કે અમેરિકાની સુરક્ષા પ્રાથમિકતા ઈઝરાયલ છે, ન કે ખાડી દેશોની સુરક્ષા, જેના કારણે આ પ્રદેશમાં અમેરિકાનો પ્રભાવ નબળો પડી રહ્યો છે.

આ સમગ્ર ભૌગોલિક-રાજકીય અંધાધૂંધીમાં રશિયા સૌથી મોટો લાભાર્થી બનીને ઉભરી રહ્યું છે. ઈરાન પરના હુમલા અને ઉર્જા બજારમાં આવેલી હલચલને કારણે તેલના ભાવમાં તોતિંગ વધારો થયો છે, જે રશિયાની આવકમાં સીધો વધારો કરી રહ્યો છે. વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં રશિયાનો પ્રભાવ મધ્ય પૂર્વમાં સતત વધી રહ્યો છે, જ્યારે અમેરિકા એકલવાયું પડતું જતું હોય તેમ લાગે છે. આ યુદ્ધના અંતે કયા દેશો વૈશ્વિક સત્તાના કેન્દ્રમાં રહેશે, તે તો સમય જ કહેશે, પણ હાલના તબક્કે આ પાંચ પરિબળો વિશ્વને એક અનિશ્ચિત અને ભયાનક દિશામાં ધકેલી રહ્યા છે.