નવી દિલ્હી: વર્ષ 2008માં રિલીઝ થયેલી ફિલ્મ 'સ્લમડોગ મિલિયોનેર' માત્ર એક સિનેમેટિક અનુભવ નહોતી, પરંતુ તે એક એવી વૈશ્વિક ઘટના હતી જેણે ભારતીય વાતાવરણને હોલીવુડના સૌથી પ્રતિષ્ઠિત મંચ, ઓસ્કાર સુધી પહોંચાડ્યું હતું. આ બ્રિટિશ-ભારતીય સહનિર્માણ વાળી ફિલ્મે 2009ના એકેડેમી એવોર્ડ્સમાં 10 નામાંકનો મેળવ્યા અને તેમાંથી 8 પુરસ્કારો જીતીને ઇતિહાસના પાનામાં પોતાનું નામ સુવર્ણ અક્ષરે અંકિત કર્યું. વિકાસ સ્વરૂપની નવલકથા 'Q & A' પર આધારિત આ ફિલ્મ મુંબઈના ગલી-કૂચાઓ અને સપના જોતા એક કિશોરની આસપાસ ફરે છે, જે આજે પણ સિનેમા પ્રેમીઓના દિલમાં જીવંત છે.

ફિલ્મની વાર્તા મુંબઈની ઝૂંપડપટ્ટીમાં ઉછરેલા જમાલ મલિક નામના યુવાનની છે, જે 'કૌન બનેગા કરોડપતિ'ના સેટ પર પહોંચે છે અને પોતાની આખી જિંદગીના સંઘર્ષને પ્રશ્નોત્તરીના જવાબમાં વણી લે છે. જ્યારે આ ફિલ્મ રિલીઝ થઈ, ત્યારે તેને ભારત અને વિશ્વભરમાં મિશ્ર પ્રતિસાદ મળ્યો હતો. કેટલાક લોકોએ ભારતીય ગરીબીના આબેહૂબ ચિત્રણ માટે તેને વખાણી હતી, તો કેટલાક ટીકાકારોએ ઝૂંપડપટ્ટીના દર્દને 'વ્યાપારીકરણ' તરીકે જોતા વિવાદ પણ સર્જ્યો હતો. આ વિવાદો છતાં, દેવ પટેલ, અનિલ કપૂર અને ઇરફાન ખાન જેવા દિગ્ગજ કલાકારોના અભિનયે ફિલ્મને મજબૂત પાયો પૂરો પાડ્યો હતો.

આ ઐતિહાસિક વિજયમાં સૌથી મોટું યોગદાન ભારતના સંગીત જાદુગર એ.આર. રહેમાનનું રહ્યું, જેમણે બે ઓસ્કાર એવોર્ડ જીતીને ભારતને ગૌરવ અપાવ્યું હતું. ફિલ્મે શ્રેષ્ઠ ફિલ્મ, શ્રેષ્ઠ દિગ્દર્શક (ડેની બોયલ), શ્રેષ્ઠ અનુકૂલિત પટકથા, શ્રેષ્ઠ મૂળ સ્કોર, શ્રેષ્ઠ મૂળ ગીત, શ્રેષ્ઠ સાઉન્ડ મિક્સિંગ, શ્રેષ્ઠ સિનેમેટોગ્રાફી અને શ્રેષ્ઠ ફિલ્મ એડિટિંગ જેવા ક્ષેત્રોમાં સર્વોચ્ચ એવોર્ડ જીત્યા હતા. ઓસ્કાર ઉપરાંત બાફ્ટા (BAFTA)માં સાત અને ગોલ્ડન ગ્લોબ્સમાં ચાર પુરસ્કારો મેળવીને આ ફિલ્મે સાબિત કર્યું કે ભારતીય વાર્તાઓ વૈશ્વિક મંચ પર કેટલી પ્રભાવશાળી સાબિત થઈ શકે છે.

આજે પણ 'સ્લમડોગ મિલિયોનેર'ને ભારતીય સિનેમાના ઇતિહાસમાં એક સીમાચિહ્ન તરીકે જોવામાં આવે છે. તેણે માત્ર એવોર્ડ્સ જ નથી જીત્યા, પરંતુ ભારતીય કલાકારોને વૈશ્વિક સ્તરે માન્યતા અપાવી છે. ભલે તે ફિલ્મનું શીર્ષક કે વિષયવસ્તુ વિવાદમાં રહી હોય, પરંતુ સિનેમેટિક દ્રષ્ટિકોણથી તેણે જે સફળતા હાંસલ કરી છે, તે આવનારી અનેક પેઢીઓ સુધી ફિલ્મો બનાવનારાઓ માટે પ્રેરણારૂપ બની રહેશે. મુંબઈના સપનાઓ અને વાસ્તવિકતાના આ અનોખા સંગમે વિશ્વને ભારત જોવાની એક નવી દ્રષ્ટિ આપી છે.