લદ્દાખમાં બંધારણીય સુરક્ષા અને રાજ્યના દરજ્જાની માંગ સાથે આંદોલન ચલાવી રહેલા પ્રખ્યાત પર્યાવરણવાદી સોનમ વાંગચુક આશરે 170 દિવસની જેલવાસ બાદ મુક્ત થયા છે. જોધપુર સેન્ટ્રલ જેલમાંથી બહાર આવ્યા બાદ તેમણે પોતાની અટકાયતને એક 'ભયાનક સત્ય' ગણાવી હતી. કેન્દ્ર સરકારે નેશનલ સિક્યોરિટી એક્ટ (NSA) હેઠળ તેમની અટકાયતનો આદેશ રદ કર્યા બાદ ગત શનિવારે તેમને મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. વાંગચુકે આશા વ્યક્ત કરી છે કે હવે સરકાર સાથે અટકી પડેલી વાટાઘાટો ફરી શરૂ થશે અને લદ્દાખના હિતમાં સકારાત્મક ઉકેલ આવશે.

ઉલ્લેખનીય છે કે, સપ્ટેમ્બર 2025 માં લેહમાં જ્યારે વિરોધ પ્રદર્શનો હિંસક બન્યા હતા અને કથિત રીતે ઉશ્કેરણીજનક ભાષણોના આરોપમાં વાંગચુકની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. આ ઘટનામાં 4 લોકોના મોત થયા હતા અને અનેક સુરક્ષાકર્મીઓ ઘાયલ થયા હતા. વાંગચુકે આક્ષેપ કર્યો હતો કે તેમને કોઈ પણ પ્રકારની કાનૂની મદદ કે પરિવાર સાથે વાત કરવાની તક આપ્યા વિના જેલમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યા હતા. તેમની પત્ની ગીતાંજલિ અંગમોએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં હેબિયસ કોર્પસ પિટિશન દાખલ કરીને આ અટકાયતને પડકારી હતી, જેના પર સુનાવણી થવાની હતી તે પહેલા જ સરકારે તેમને મુક્ત કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો.

ગૃહ મંત્રાલયે પોતાના નિવેદનમાં જણાવ્યું છે કે લદ્દાખમાં શાંતિ, સ્થિરતા અને પરસ્પર વિશ્વાસનું વાતાવરણ બનાવવા માટે આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે. લદ્દાખના નવા લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર વિનય કુમાર સક્સેનાએ પણ આ નિર્ણયને આવકારતા કહ્યું હતું કે પ્રદેશની તમામ સમસ્યાઓનો ઉકેલ માત્ર સંવાદ દ્વારા જ શક્ય છે. બીજી તરફ, લેહ એપેક્સ બોડી (LAB) અને કારગિલ ડેમોક્રેટિક એલાયન્સ (KDA) એ વાંગચુકની મુક્તિને સત્યની જીત ગણાવી છે.

સોનમ વાંગચુકે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમની લડત વ્યક્તિગત નથી પણ લદ્દાખના નાજુક ઇકોસિસ્ટમ અને ત્યાંના આદિવાસી સમુદાયોના હકો માટે છે. તેઓ લદ્દાખને બંધારણની 6th Schedule (છઠ્ઠી અનુસૂચિ) હેઠળ રક્ષણ આપવાની માંગ પર અડગ છે. હવે જ્યારે સરકાર તરફથી મંત્રણાના સંકેત મળ્યા છે, ત્યારે લદ્દાખના લોકોની નજર આગામી ઉચ્ચસ્તરીય સમિતિની બેઠક પર છે, જે આ પહાડી વિસ્તારના રાજકીય અને પર્યાવરણીય ભવિષ્યનો માર્ગ નક્કી કરશે.